Ekonomia gerraostean

  • Carlos Urriolabeitia Alkoholerako Oromiñoko fielatoa

    Carlos Urriolabeitia Gorroño (1931) Muxika

    Durangotik edari alkoholdunak ekartzeko Oromiño auzoko aldatz hasieran fielatoa zegoen. Txartel bat ematen zizuten eta bertan entregatu behar izaten zuten. Ibarruriko Errafael aguazila bertan egoten zen. Txartela ez zuenari dena konfiskatu eta gero enkantea egiten ei zen, baina Carlosek ez zuen sekula enkante baten berri ere izan.

  • Migel Arratibel Dorronsoro Gerrak ekarritako komeriak

    Migel Arratibel Dorronsoro (1930) Zumarraga

    1936rako, Ataundik Tolosara joanak ziren bizitzera. Gerra ostean, aita lanetik bota egin zuten, arrazoi politikoengatik. Orduan, aurrera ateratzeko nola moldatu ziren azaltzen du.

  • Migel Arratibel Dorronsoro Kalekoak baserrira lanera, jateko

    Migel Arratibel Dorronsoro (1930) Zumarraga

    Fabrikan lan egiten zuen jendea baserrietara ere joaten zen lanera, kalekoek gosea pasatzen baitzuten.

  • Edurne Ormazabal Jateko aukera handiegirik ez

    Edurne Ormazabal Izagirre (1934) Maite Ormazabal Izagirre (1937) Zumarraga

    Gerra garaian goserik ez zuten pasa, baina jateko aukera handiegirik ere ez zeukaten: babarrunak eta porru-patatak. Bazkaria amak prestatzen zuen eta denek elkarrekin bazkaltzen zuten.

  • Pakita Eizagirre Laranja-azalak eta gutiziak

    Pakita Eizagirre Arruti (1933) Jesus Mari Unanue Arzelus (1927) Zarautz

    Gerra ostean gose handia pasa zuten. Laranjak azalik gabe etortzen ziren, azalak bolbora egiteko erabiltzen omen zituztelako. Errekondo dendari eta lehengo gutiziei buruz hitz egiten dute.

  • Florentino Eizagirre Gose garaian arrautzak eta txerrikiak

    Florentino Eizagirre Ayerza (1941) Zarautz

    Gerra ostean ez zuten gose handirik pasa, baserrian hobeto eutsi zioten eta egoerari. Garai hartan arrautza asko jaten zuten; txerria ere jaten zuten, baina txerriaren zati onenak apaizari, medikuari... ematen zitzaizkion.

  • Jose Inazio Aranberri Kaletarrak baserrira lan eske janariaren truke

    Jose Inazio Aranberri Aldanondo (1939) Zumarraga

    Ez da gariaren prezioaz oroitzen, baina oso garestia zen. Olioa ere bai. Garia eta artoa etxe guztietan egiten ziren. Baserritarrak hainbestean defenditzen ziren. "Kalegorria" zen txarra orduan. Kaletarrak baserrira joan ohi ziren lan eske janariaren truke.

  • Felix Olasagasti Azpilikuetan egiten zituzten guardiak

    Felix Olasagasti Mujika (1923) Usurbil

    Soldadutzan, Errenteriatik Elizondora eraman zuten. Han, Azpilikuetan guardia egin behar izaten zuten, kontrabandista asko baitzebilen handik; baina beraiek ez zuten arreta handirik jartzen guardia egitean. Kontrabandoan gauza ugari pasatzen ziren, eta Felix bera kontrabandoa egiten hasi zen.

  • Kristina Bengoetxea Gerra ostean janariarekin ondo moldatzen ziren

    Kristina Bengoetxea Urruzmendi (1921) Usurbil

    Gerra ostean ez zuten goserik pasa. Taloa jaten zuten, txerriak eta oiloak zituzten... Janaria entregatu egin behar izaten zuten. Kaletik jendea baserrira joaten zen jatera tarteka. Etxean taloak nola egiten zituzten azaltzen du.

  • Justo Camino Trenean garia ez harrapatzeko egindakoak

    Justo Camino Ibargoien (1930) Usurbil

    Gerra ostean, gosea pasa zuten. Zizurkilgo errotara joaten ziren ezkutuan artoa eramatera. Trenean gariarekin ez harrapatzeko, zakua leihotik bota zutenekoa kontatzen du. Treneko txartel-zulatzaileez hitz egiten du.

  • Miren Jone Rekondo Urte latzak eta aita desterratuta

    Miren Jone Rekondo Aizpurua (1926) Usurbil

    Aita desterratu egin zuten eta 1940-41ean Madrilen bizi behar izan zuen. Urte latzak izan ziren orduan, gosete handia egon zen. Beraiek baserrian ez zuten goserik pasa. Gerra ostean, tentsioa zegoen.

  • Miren Jone Rekondo Gerra osteko kontrabandoa

    Miren Jone Rekondo Aizpurua (1926) Usurbil

    Lekunberrira joateko, trena hartzen zuten. Tren hartan kontrabandoa eramaten zen. Gerra ostean dirurik ez zen eta janaria lortzeko nola-hala moldatzen ziren.

  • Miren Jone Rekondo Garia ehotzeko osabak ekarritako makina

    Miren Jone Rekondo Aizpurua (1926) Usurbil

    Osaba Frantziatik itzuli zenean, baserrian bizi ziren; han garia ereiten hasi ziren. Osabak makina zoragarria ekarri zuen garia ehotzeko. Anaiak Andoainen aritu ziren ikasten eta gero Laborde enpresan hasi ziren lanean. Bitarte horretan, ahizpak ikasi zuen garia ehotzeko makina hura erabiltzen. Guardia zibilak zelatan egoten ziren, makina hura jartzea kontrabandoa baitzen. Behin guardia zibilak etorri ziren eta makina immobilizatu egin zuten.

  • Miren Jone Rekondo "Francoren erregimenean, tripa handirik ez"

    Miren Jone Rekondo Aizpurua (1926) Usurbil

    "Francoren erregimenean, tripa handirik ez".

  • Teodoro Aranburu Gose garaian, dirua edukiz gero, estraperlora jo

    Teodoro Aranburu Otaegi (1928) Usurbil

    Francoren garaian, gosea pasa zuten; dendatan ere ez zegoen janaririk. Gerora, estraperloa hasi zen; baina handik lortutako janaria erosteko, diru asko behar zen. Estraperloko prezioak aipatzen ditu. Baserriko jeneroari esker aurrera atera ziren beraiek; behin Usurbilgo markesa patata eske etorri zitzaien etxera.

  • Simona Maiz Estraperloko jeneroaren prezioa

    Simona Maiz Labaka (1927) Joxe Torregarai Gorostidi (1937) Usurbil

    Aginagan estraperlistak ibiltzen ziren eta orduan olioa zer preziotan saltzen zuten azaltzen du. Aginagara bizikletaz joaten ziren jeneroa erostera. Estraperloan aritu zirenak aberastu egin ziren.

  • Simona Maiz Baserriko lanari esker, etxean goserik ez

    Simona Maiz Labaka (1927) Usurbil

    Gerra ostean beraiek ez zuten pasa goserik baserriko lanari esker. Simona "bigarren mutila" zen etxean. Olioa, xaboia eta azukrea ekarri behar izaten zuten kanpotik; gainerakoa etxean izaten zuten.

  • Joxe Torregarai Kontrabandoari esker aurrera atera zen Usurbil

    Joxe Torregarai Gorostidi (1937) Usurbil

    Kontrabandoari esker, Usurbil aurrera atera zen. Kontrabandoa Valentzia aldetik ekartzen zuten. Joxeren etxean nahikoa babarrun zutenez, ez zuten goserik pasa. Errazionamenduak nola funtzionatzen zuen azaltzen du.

  • Joxe Torregarai Errotak itxita zeudenean, ezkutuan joan behar

    Joxe Torregarai Gorostidi (1937) Usurbil

    Errotak itxita zeudenez, ezkutuan joan behar izaten zuten garia ehotzera. Usurbildik Zizurkila garia oinez astoarekin eramaten zutenak baziren; harrapatuz gero, kendu egiten zuten jeneroa.

  • Martzial Goenaga Gerraostean, gerrikoak baino hobe tiranteak

    Martzial Goenaga Gorriti (1925) Usurbil

    Estraperlo asko egiten zen Plazaolako trenean. Etxean bazuten irina txikitzeko makina; goseari aurre egin zioten. Garai hartan ez zeuden gerrikoak, tiranteak baizik.