Errepresioa

  • 152 Artizera milizianoak etxeko nagusiaren bila

    Klementa Arregi Lamariano (1924) Bergara

    Behin milizianoak etorri zitzaizkien etxera aitaren bila, dirua "estanpillatzen" zuela eta.

  • Feli Etxeberria Galarza Kartzelan sartzeko beldurra

    Feli Etxeberria Galarza (1926) Amezketa

    Gerra Zibilean, edozer gauzarengatik kartzelara sartzen zuten jendea. Osaba bat errekan arrantzan ari zelako sartu zuten kartzelan. Udaletxean bertan zegoen kartzela. Beldurra pasa zuten.

  • Ana Etxeberria Etxeberria Nazionalistei jarritako zigorrak

    Ana Etxeberria Etxeberria (1922) Amezketa

    Isuna ordaintzeaz aparte, biltegia konfiskatu zieten nazionalista izateagatik. Pentsua ezin zuten saldu; eta, galtzen ari zitzaienez, aita agintariekin hitz egitera joan zen.

  • Feli Etxeberria Galarza Dotrina euskaraz ikasten zuten

    Feli Etxeberria Galarza (1926) Amezketa

    Garai haietan, hiru apaiza ziren herrian; eta, bat kartzelan sartu zutenean, besteak eman zien komunioa. Dotrina jakin behar zen komunioa egiteko. Dotrinako ikasteko txartelak euskaraz izaten zen.

  • Patxi Oliden Presoek berregin zuten gerran lehertutako zubia

    Patxi Oliden Gonzalez de Txabarri (1923) Orio

    Gerra sasoian lehertu zuten zubia nola konpondu zuten. Hasieran egurrezkoa egin zuten, baina gutxi iraun zuen. Gero, preso hartu zituzten milizianoak jarri zituzten zubia berregiten. Beraz, zubia errepublikanoek apurtu zuten eta beraiek berregin behar izan zuten. Zubiaren obren inguruko azalpenak.

  • Joxepa Etxeberria Bengoetxea Haurtzaroa gerraren itzalean

    Joxepa Etxeberria Bengoetxea (1924) Amezketa

    12 urte zituen gerra hasi zenean. Zentralean bizi ziren oraindik. 15 eguneko kontua izango zela esan zuten arren luze iraun zuela dio. Herriko mutilak eraman zituztela dauka gogoan, baita Gaintza bonbardatu zutela ere. Korrika alde egiten zuten ezkutatzera hegazkinak ikustean. 7 urtez egon zen bere senarra frontean. Metrailaz zauritu eta bi hilabetez etxean egon ahal izan zuen sendatzen bizilagunen batek salatu eta frontera itzuli behar izan zuenera arte.

  • Maria Luixa Otegi Osaba fusilatu zuten

    Maria Luixa Otegi Tolosa (1928) Asteasu

    Osaba etxean gosaltzen zegoela eraman eta fusilatu egin zuten. Amonak negar asko egiten zuen. Hileta ere ezin izan zuten egin, ez baitzekiten gorpua non zegoen. 3 etxetatik eraman zituzten gizonak.

  • Begoña Rementeria Gerra Zibilean ama 27 hilabetez espetxean

    Begoña Rementeria Mintegia (1949) Diaspora

    Gerra garaian, aita Ameriketan zegoen. Ama Gernikan zegoen, azokan, fruta saltzen. Bonbardaketan ez zen zauritu, baina gero atxilotu eta 27 hilabetez egon zen kartzelan, abertzalea izateagatik. Ameriketara bizitzera joan zenean, hogei urte pasa behar izan ziren Euskal Herrira bueltatzeko.

  • Begoña Rementeria Bi familiak Euskal Herritik ezagutzen ziren

    Begoña Rementeria Mintegia (1949) Diaspora

    Lino (senarra) Boiseko frontoian ezagutu zuen. Begoñak Lino etxera eraman zuen, gernikarra zelako. Orduan konturatu zen Begoñaren ama eta Linoren ama gerran ezagutu zirela. Linoren osaba ere, Begoñaren amaren espetxe berean egon zen. Familiak Euskal Herritik ezagutzen ziren.

  • Begoña Rementeria Ama kartzelan egon zen gerra garaian

    Begoña Rementeria Mintegia (1949) Diaspora

    Haurra zenean, amari entzuten zion Boiseko beste emakume gernikarrei kartzelari buruz hitz egiten. Begoñak ez zuen ulertzen amak zergatik egon omen zen kartzelan, baina gero 16-17 urterekin, amagandik oso harro sentitzen hasi zen.

  • Begoña Rementeria Ama kartzelan abertzalea izateagatik

    Begoña Rementeria Mintegia (1949) Diaspora

    Gernikako bonbardaketaren ondoren, amak 27 hilabete pasatu zituen kartzelan, abertzalea izateagatik. Ez daki batzokira joaten zen edo ez, baina ziur da inguruan ibiliko zela.

  • Gerran borrokan eta gero preso

    Jose Manzisidor Iriondo (1913) Amorebieta-Etxano

    Zornotzako San Migel Dudagoiti auzoko Ganbuena baserrikoa da. Aita bertokoa zuen eta ama auzo berdineko Egiarte baserrikoa. Hamabost urterekin itsasoan lanean hasi zen eta urbetez ibili zen. Bueltan, lantegian egin zuen lan eta gerra hasi zenean borrokan ibili zen (Elgetan, Markinan, Solluben, Bilbon...). Laredon harrapatu zuten eta Aranda de Dueroko kontzentrazio-esparruan sartu zuten. Handik, Burgosko "caja de reclutas"era eraman zuten eta gero Logroñora, fronteetako munizioak prestatzera.

  • Margarita Arrizabalaga Anaia eta osaba Bilboko Carmelo espetxean

    Margarita Arrizabalaga Lauzirika (1928) Maria Angeles Arrizabalaga Lauzirika (1926) Ermua

    Gerra garaian etxean soldaduak izan zituzten. Haien anai bat eta osaba bat Bilboko Carmelo espetxean egon ziren preso.

  • Miranda de Ebroko kontzentrazio-esparruan preso

    Mariano Uriarte Intxausti (1917) Amorebieta-Etxano

    Gerra garaian frontean borrokan ibili zen Burdinezko Hesian. Preso bidali zuten Miranda de Ebroko kontzentrazio-esparrura eta handik langileen batailoi batetara.

  • Senarra El Dueson preso

    Juanita Urkiaga Lekerika (1906) Amorebieta-Etxano

    Gerrako lubakiak zituzten baserri inguruan, frontea bertan zegoelako. Gerra hastean, bi alabak hartu eta Karrantzara ihes egin zuen etxetik. Senarra borrokara joan zen eta gerra ondoren preso egon zen El Dueson. Alaba txikia hartuta bertara joan zen Juanita ere, senarra gertu izateko.

  • Joxe Murua Zaku eta Lepo buruhandiak

    Joxe Murua Artola (1931) Errenteria

    Herriko pertsonaia ezagun batzuetan oinarritutako buruhandiak egin zituzten Langileen Batailoietan ibilitakoek. Izenak: Zaku, Lepo...

  • Maria Luixa Otegi Gerra garaiako krudelkeria

    Maria Luixa Otegi Tolosa (1928) Asteasu

    Txikia zen gerra garaian. "Gorriak" zetozela entzuten zuten. Osaba ezkongabea fusilatu egin zuten. Herriko jauntxoek oiloak ere lapurtu zizkieten. Ahizpa zaharragoak falangez jantzita ibili ziren. Janaria herrira entregatu behar izaten zuten.

  • Antonia Garmendia Frankismo garaia

    Antonia Garmendia Jauregi (1928) Altzaga

    Nazionalistak izateagatik ilea moztu zieten Itsasondoko 3 emakumeri. Franco hil zen egunean sagardoa egiten ari ziren etxean. Auzokoekin telebistan ikusi zuten berria. 'Cara al sol' kantatu behar izaten zuten eskolan. Gustura kantatzen zuten, zer esaten zuten ez zekitelako

  • 1690 Etxean ez zuten goserik pasatu

    Abelintxu Olano Olibares (1932) Ubide

    Bilbon lauzpabost hilabete eman zituen preso bere aitak. Etxean ardiak zituzten, eta aurrera atera ziren goserik pasatu gabe. Herrian okerrago bizi izan zirenak egon ziren.

  • 1690 Aita Gorbeian artzain

    Abelintxu Olano Olibares (1932) Ubide

    Aita kartzelatik irten eta gero, Gorbeiara artzain joan zen, eta Guardia Zibilak eskuak lotuta ekarri zuen Ubidera. Gerra uztailean hasi zen, eta azaroan ebakuatu zituzten Trapagaranera.