Gerran hildakoak eta zauritutakoak

  • Patxi Garate Senideak gerra denboran

    Patxi Garate Garate (1937) Otxandio

    Aitaren familiako 11 neba-arrebak bizirik irten ziren gerra denboran. Beste izeko bat eta lehengusina nola hil zituzten kontatzen du. Patxi justu gerraostean jaio zen. Anaia bat Ameriketara artzain joan zen eta lau urtez ibili zen han. Anaia zaharrek kontatzen zizkioten gerrako kontuak; aitak, ostera, ez zuen hortaz hitzik egiten. Behin Patxi EAJrako hautetsi zuten, baina aitaren aholkuz ez zen berriz aurkeztu.

  • 702 Alde guztietaik heltzen zitzaizkien tiroak

    Balentin Egaña Lizundia (1934) Inazio Egaña Lizundia (1927) Elgoibar

    Tiroak nonahi izaten ziren. Sukaldean zeudela, anaiari bala bat sartu zioten. Baserria tontorrean zegoen eta alde guztietatik heltzen zitzaizkien tiroak. Beldur handiz bizi izan zuten gerra denbora.

  • Alejandro Antxustegi Gerran fusilatutako amorotarra; aita ihesi

    Alejandro Antxustegi Asumendi (1931) Amoroto

    Gogoan du gerra sasoian Amorotoko gizon bat fusilatu zutela, emaztea haurdun zegoela. Alejandroren aita ez zen politikan ibili, baina badaezpada ihes egin zuen Laredo aldera. Ama bisitan joan zitzaiola gogoratzen du.

  • inaki-gallastegi Lehen tiroak eta kanoikadak

    Iñaki Gallastegi Gorroño (1928) Elorrio

    Arrasateko Garagartzatik botatako kanoikadak neska bat hil zuen auzoan. Beren etxea ez zuten, jo mendi tontor batek babesten zuelako.

  • julian uranga ugarte Frentean postari izanda ikusi zuen lehenengo hildakoa

    Julian Uranga Ugarte (1911) Amorebieta-Etxano

    Gerra garaian, frenteetan postari moduan ibili zen. Orozkora, Morgara... joaten zen. Lehenengo hildakoa Legution ("Villareal") ikusi zuen, hegazkin baten tiroek hilda.

  • Akilina Lasa Bonbak zauritutako lagunak

    Akilina Lasa Arbelaitz (1920) Irun

    Tropak Endarlazatik sartu ziren Irunera, oinez. Tankeak. Soldadu nafarrak. Cara al Sol. Aireplanoak bonba bota zuen, eta hiru lagun zauritu zituen. Beldurra.

  • Susana Anitua Gerra sasoian Aulestin hildakoak

    Susana Anitua Zenarruzabeitia (1925) Aulesti

    Gerra sasoian Aulestin hildakoak. Auzoan, Goikoerreta baserrian, bi anaia. Ebroko borrokan ere hil zen beste herritar bat.

  • 152 Gerran desagertutako Migel anaiaren istorioa

    Klementa Arregi Lamariano (1924) Bergara

    Gerran desagertu zen Migel anaiaren istorioa.

  • 1577 Lau urteko anaia, bonba batek hilda

    Kontxita Beitia Oiarbide (1940) Donostia

    Ipar Euskal Herria, arnasgune handia izan zen euskaldunentzat. Kontxitaren anai zaharrenak, bonba batek hil zuen. Aitaren bi anaiek atzerrira ihes egin zuten eta bat ez zen Franco hil arte Euskal Herrira bueltatu. Familia askok, senideak galdu zituzten .

  • Gosea, ezinikusiak eta salaketak

    Elena Garmendia Pikabea (1922) Lezo

    Gosea. Olio litroaren prezioa. Elenaren ama asko flakatu zen. Karlisten eta abertzaleen arteko harremana. Salaketak. Atxiloketak. Fusilatuak.

  • Gerran hildakoak

    Elena Garmendia Pikabea (1922) Lezo

    Gerrako hildako herritarrak. Herriko mutil bat nola hil zuten azaltzen du. Arrazoia, abertzalea izatea. Falangistek hil zutela zabaldu zen.

  • Migel Gurrutxaga Fusilamenduak Urrestillan

    Migel Gurrutxaga Lesaka (1929) Azpeitia

    Azpeitiko parrokoak ez zuen bertan inor hiltzen uzten. Baina Urrestillan faxista bat zegoen apaiz eta, horregatik, bertara eramaten zuten jendea fusilatzera. Bonbak botatzen zituztenean, ukuiluan babesten ziren. Bidania gainean bota zituzten bonbak. Soldaduak Beasaindik sartu ziren, Mandubitik.

  • Maria Ibarguren Gerran hildakoak plazan jartzen zituzten

    Maria Ibarguren Iparragirre (1922) Azpeitia

    Eraso militarretan ikusitakoak gogoratzen ditu Mariak. Bonbak ezagutu zituen etxetik gertu. Anaiek nahi ez bazuten ere, gerrara joan behar izan zuten. Gerran hildakoak herriko plazan jartzen zituzten familiartekoak beren bila joan zitezen; Maria beti joaten zen anaiak han ote zeuden begiratzera.

  • Joxe Esnaola Enparan Gaingo mutiko bat tirokatu

    Joxe Mari Esnaola Garmendia (1930) Azpeitia

    Soldaduek Enparan Gain aldean zebilen mutiko bat tirokatu zutenekoa kontatzen du. Joxe Mari eta etxekoak zuhaizpean egon ziren ezkutatuta.

  • Mari Alberdi Soroan lanean ari zirela hil omen zituzten zenbait herritar

    Mari Alberdi Aldalur (1933) Azpeitia

    Ez da gerraz oroitzen, hiru urte besterik ez zituen-eta. Baina gogoan du amak nola esaten zien, hegazkinak sumatzen bazituzten etxera azkar etortzeko. Antoniok, anaia zaharrenak, zazpi urte eman zituen gerran, Madrilen, ia etxera etorri gabe. Enparangainen soroan lanean ari zirela nola hil zituzten zenbait herritar kontatzen omen zuen aitak.

  • Patxi Madina Karobiak hilobi moduan

    Patxi Madina Bengoa (1915) Aramaio

    Karobia non zegoen. Gerra denboran hildakoak karobietan sartzen zituzten, lur ematen ez ibiltzeko.

  • 1625 Gorpuzki eta hezurrak nonahi

    Fermin Etxebarria Elorza (1928) Aramaio

    Gorputz asko erdi lurperatuta geratu ziren. Azpeitiar batek prestatutako segada azaltzen du. Kurtzetako karobi handi bat hildakoen gorputzez bete omen zuten. Urteetan ikusi izan ziren garezurrak mendietan.

  • Mauri Lasaga Belategi Aita gerra denboran betiko ezkutatu

    Mauri Lasaga Belategi (1922) Aramaio

    Aita gerra denboran etxetik eraman zuten aitorpena ematera, eta ez zuten gehiago bere berririk izan. Aita etxetik eraman zutenak aramaioarrak ziren, baina gero ukatu egin zuten aita eraman izana. Aramaiotik Arrasatera eta handik Bergarara eraman zutela badaki Maurik, baina Bergaran ezkutatu omen zen.

  • Julio Aspe Beitia Soldaduen hilotzak

    Julio Aspe Beitia (1928) Aramaio

    Gerra denborako oroitzapenak. Borrokaldia pasatu eta gero, soldaduen hilotzak besoa agerian zutela lurperatu ikusi zituen.

  • 1624 Gerra Aramaion

    Joxe Beitia Oruna (1920) Aramaio

    Aramaio bonbardatu zutenekoa. Bonba batek Joxeren etxeako teilatura "salto" egin zuen, eta beheko zelaian sartu zen. Untzilla inguruan hildakoak izan ziren.