Borroka

  • 680 Kalamuakoa fronte gogorra; bonbardaketak

    Ramon Maiztegi Iriarte (1921) Elgoibar

    Kalamuakoa izan zen inguruetako fronte gogorrena. Gogoratzen du hildako jendea nola ekartzen zuten herrira. 7 hilabetez egon zen frontea Elgoibarren. Irailetik apirilera egon ziren bertan eta, negua tarteko, gogorra izan zen. Eibarko eta Gernikako bonbardaketak nola bizi izan zituen.

  • 694 Gerra garaiko bizipenak; soldaduak etxean; tiro-hotsak

    Joxepa Aranberri Arostegi (1911) Agustina Arrizabalaga Eibar (1912) Elgoibar

    Gerra denborako bizipenak. Frontea San Pedron egon zen zazpi hilabetez. Soldaduak hotzak egoten ziren neguan. Irunaberri ostatu edo taberna modura ipini artean, baserrira etortzen zitzaizkien soldaduak eta haiei jatekoa eman behar izaten zieten. Etxetik bi aldeetako tiro-hotsak entzuten zituzten. Familiak baserrietan elkartzen ziren beldurrez.

  • 702 Soldaduak izan zituzten etxean

    Balentin Egaña Lizundia (1934) Inazio Egaña Lizundia (1927) Elgoibar

    Gerra denboran, Balentinek 2 urte zituen eta Inaziok 9. Soldaduak 8 egunean etxera joaten zitzaizkien jatera, baina gero fronteak aurrera egin zuen Urkaregi aldera. Pareko baserri batetik euren baserria bota nahi izan zuten, soldaduak zeudelako bertan; baina eragotzi egin zieten, ume asko bizi zen bertan eta.

  • 702 Alde guztietaik heltzen zitzaizkien tiroak

    Balentin Egaña Lizundia (1934) Inazio Egaña Lizundia (1927) Elgoibar

    Tiroak nonahi izaten ziren. Sukaldean zeudela, anaiari bala bat sartu zioten. Baserria tontorrean zegoen eta alde guztietatik heltzen zitzaizkien tiroak. Beldur handiz bizi izan zuten gerra denbora.

  • Juana Txurruka Osoro Soldaduak bailaran eta Arrate aldeko kanoikadak

    Juana Txurruka Osoro (1928) Elgoibar

    Gerra hasi zenean, eskolak eten egin ziren. Soldadu frankistak egon ziren Sallobenteko auzo-eskolan. Baserri gainaldean kanoia egon zen, Arratera begira. Arrate aldetik botatzen zituzten kanoikadak Sallobente aldera erortzen ziren.

  • Antonio Pello Aranburu Gerra hasi eta frontera joan behar

    Antonio Pello Aranburu Sagardia (1920) Usurbil

    14 urterekin, eskola utzi eta Lasartera joan zen lanera gerra hasi zen arte. Gerra garaian, hainbat frontetan ibili zen beste usurbildar batzuekin. Frontean izandako gorabeherak aipatzen ditu: Flechas Negras (haiei esker onik atera ziren, ondo portatu baitziren)...

  • Antonio Pello Aranburu Gerran, Bilbon eta Laredon

    Antonio Pello Aranburu Sagardia (1920) Usurbil

    Gerra garaian, Bilbon kamioia kendu zieten. Laredora joan zirenean pasatako komeriak azaltzen ditu. Etxera itzuli eta beldurrez ibili zen.

  • Alejandro Antxustegi Gernikako bonbardaketaren inguruko oroitzapenak

    Alejandro Antxustegi Asumendi (1931) Amoroto

    Gerra sasoian hegazkin asko pasatzen ziren. Gernikako bonbardaketaren inguruko oroitzapenak.

  • Alejandro Antxustegi Gerra sasoiko kontuak; milizianoak baserrian

    Alejandro Antxustegi Asumendi (1931) Amoroto

    Gerra sasoian milizianoak izaten zituzten baserrian. Fronteak non egon ziren. Iluntzeetan tiro-hotsa. Berak 6-7 urte zituen; ez zuela beldurrik sentitzen dio.

  • Patxi Oliden Gerra garaiko oroitzapenak; anaia frontean

    Patxi Oliden Gonzalez de Txabarri (1923) Orio

    Gerra garaiko oroitzapenak. Kanoia jarri zuten Aldapeko mendian, Mendizorrotzera disparatzeko. Milizianoak etorri ziren handik. Zubiak leherrarazi zituzten eta beraiek Aginagara joan ziren, tropak pasa bitartean. Frontea Bizkaia alderantz joan zen. Anaia soldadutzatik libratu zen arren (aita falta zutelako), gerrara joan beharra izan zuen. Zugaztietatik (La Arboleda) idatzi zien eskutitz bat.

  • Patxi Oliden Gerra garaian zubi birakaria lehertu zuten

    Patxi Oliden Gonzalez de Txabarri (1923) Orio

    Gerra garaian zubia apurtu zuten. Zubia biratu egiten zen karga-ontziak pasatzeko. Arozena fabrikara joaten ziren materiala eramatera. Nola leherrarazi zuten zubia biratuta zegoen unean. Leherketaren ondorioak eraikinetan.

  • Patxi Oliden Presoek berregin zuten gerran lehertutako zubia

    Patxi Oliden Gonzalez de Txabarri (1923) Orio

    Gerra sasoian lehertu zuten zubia nola konpondu zuten. Hasieran egurrezkoa egin zuten, baina gutxi iraun zuen. Gero, preso hartu zituzten milizianoak jarri zituzten zubia berregiten. Beraz, zubia errepublikanoek apurtu zuten eta beraiek berregin behar izan zuten. Zubiaren obren inguruko azalpenak.

  • Enrique Bernedo Frontea Eibarren zazpi hilabetez

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Erreketeek Gipuzkoa osoa hartu zuten baina Eibarren erresistentzia handia aurkitu zuten. Frontea egon zen bertan zazpi hilabetez. Eibarko herriak "En defenda de la democracía y la libertad" jartzen duen harri handi bat merezi duela uste du Enrikek.

  • Enrique Bernedo 500 obus botatzen ziren egunero

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Kalamuatik Markinara eta handik Berriatuara frontea zegoen. Maltzagatik Ilordora (Soraluze) eta handik Bergarara eta Elgetara ere. Zazpi hilabetez frontea egon zen. Karakatetik egunero 500 obus botatzen zituzten.

  • Enrique Bernedo Otaola inguruko babeslekua

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Zaldibarretik Eibarrera joaten zen Enrike aita bisitatzera. Otaola Erdi baserriaren parean gerrako babesleku bat zegoen eta behin sartu egin behar izan zuten. Handik hegazkinak pasatzen ikusi zituzten.

  • Enrique Bernedo Ego Gain kaleko bonbak 70 lagun hil zituen

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Arrate Hoteletik gertu garbitoki bat zegoen eta urak salto moduko bat egiten zuen eta babesleku bat sortu zuten bertan. Irteera Julian Etxeberria kalean zegoen, Klub Deportiboa dagoen lekuan. Bonba bat bota zuten Isasi Okindegiaren parean eta babeslekuan zeuden 70 pertsona inguru hil ziren. Bonbaren uhinak Julian Etxeberriako irteeratik atera ziren eta bertan zegoen jendea bultzatu zuen kanpora.

  • Enrique Bernedo Durangoko bonbardaketa ikusi zuen

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Durangoko bonbardaketan Gernikan baino pertsona gehiago hil zirela uste du Enrikek. Zaldibartik ikusi zuen bonbardaketa. Gasteiztik irteten ziren hegazkinak eta Santurtzin zeuden itsasontziak bonbardatzen zituzten. Egun batean, Bilbon buelta eman eta Durangora heltzean bonbak bota zituzten. Errepublikanoek 3 edo 4 kaza errusiar bakarrik zituen. "Txatoak" eta "moskak" deitzen zieten. Azkarrak ziren baina gutxi zituzten. Durango larunbat batean bonbardatu zuten. Elizako aldarean jausi zen bat. Dozena bat eibartar hil ziren bertan, Muñoakoen aita besteak beste.

  • Enrique Bernedo Durango zihoan anbulantziak txakurra harrapatu zuen

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Durangoko bonbardaketaren ondoren anbulantzia pila bat pasatzen ziren Durangoruntz. Haietako batek Enrikeren Linda txakurra harrapatu eta hil zuen.

  • Enrique Bernedo Miliziano batek bizitza salbatu zion

    Enrike Bernedo Elkoro-Iribe (1926) Eibar

    Behin Zaldibarren miliziano baten bizia salbatu zionekoa kontatzen du. Frontea erretiratzen zebilen eta lagun batekin joan zen ikustera. Bat-batean bi hegazkin agertu ziren eta metrailatzen hasi ziren. Miliziano bat Enrike hartu eta erreka ertz batera bota zuen. Egun berean bonbardatu zuten Gernika.

  • inaki-gallastegi Hegazkinak Elorrio bonbardatzen

    Iñaki Gallastegi Gorroño (1928) Elorrio

    Lehenengo bonba plazatik 100 metrora jausi zen. Geroago, egun batean bi bonbardaketa egon ziren: bata goizean eta bestea arratsaldean. Hainbat hildako izan zen. Fonda la Paz txikituta geratu zen.