Ekonomia gerraostean

  • Pierre Lanathoua Arrautzak kontrabandoz atorraren barruan pasatzen

    Pierre Julien Lanathoua (1932) Ahatsa-Altzieta-Bazkazane

    Arrautzak Luzaidera kontrabandoz pasatzen zituen. Bizikletan joaten zen Ahatsetik eta atorraren azpian ezkutatutzen zituen arrautzak.

  • Pierre Lanathoua Luzaidera kontrabandoa egitera 12 urterekin

    Pierre Julien Lanathoua (1932) Ahatsa-Altzieta-Bazkazane

    Pekotzetara (Luzaide) kontrabandoz arrautzak eramaten zituen bizikletaz. Karabineroak mugan egoten ziren eta kontuz ibili behar izaten zuen. Arrautzak eramaten zituen Hegoaldera eta bueltan bananak eta laranjak eramaten zituen. 12-13 urterekin ibiltzen zen kontrabandoan.

  • Antonio Larrocea Gerraosteko taloak

    Antonio Larrocea Uribuen (1931) Amorebieta-Etxano

    Gerra bukatuta, artoa berriz erein zuten baina gose handia zutenez, oraindik berde zegoela batu eta ehotzen zuten taloak egiteko. Gerraostean beste lau anai-arreba jaio ziren.

  • Javier Gomeza Miseriatik ihes egiteko joan zen Ameriketara

    Javier Gomeza Arrozpide (1929) Arratzu

    Zerrategian lan egin zune Ameriketara joan aurretik. Gose handiko garaia bizi izan zuten eta hori izan zen Ameriketara joateko arrazoietako bat ere.

  • Isabelle Etcheverry Goserik ez baina asetuta ere ez

    Isabelle Etcheverry Elizalde (1935) Baztan

    Gerraostean goserik ez zuen pasa baina inoiz ez zen asetuta gelditzen. Errazionamenduko ogia eta olioak beltzak ziren.

  • Isabelle Etcheverry Kontrabandistei laguntzen

    Isabelle Etcheverry Elizalde (1935) Baztan

    Kontrabandoz ekartzen zuten Frantziatik ogia. Isabelle ibili izan da kontrabandistei laguntzen eta bere lana, behar ziren gauzekin zerrenda bat egin eta hura baserri batera eramatea zen. Ez zen lan arriskutsua eta orduko 40 pezeta irabazten zituen.

  • Isabelle Etcheverry Kontrabandoa bizirauteko beharrezkoa zen

    Isabelle Etcheverry Elizalde (1935) Baztan

    Kontrabandoan gauza asko pasatzen ziren: makinak, piezak, oihala, tabakoa... Dena pasatzen zen Ipar Euskal Herritik Hegoaldera, alderantziz ez. Bi astetik behin laguntzen zien kontrabandistei eta ogi zuria ematen zieten. Beharrezkoa zen kontrabandoa.

  • Gerraostean ogia estraperloan banatzen

    Esperanza Urien Totorikaguena (1938) Ermua

    Gerraostean errotak itxita zeuden eta ogi zuria lortzea zaila zen. Ambrosianean egiten zen eta Eibarko Chalcha jatetxean saltzen zuten. Bertara ogia eramateko mikeleteen postua pasa behar zenez, mentitik eramaten ziren Azaldegiko (Eibar) okindegiraino, eta gero handik banatzen ziren.

  • Baserriko produktuak entregatu beharra

    Esperanza Urien Totorikaguena (1938) Ermua

    Muga pasatzean, mikeleteak askotan baserriko produktuekin gelditzen ziren. Baserriko etekinen parte bat entregatu behar izaten zen. Baserriaren eta lurraren azaleraren arabera kalkulatzen zuten hori udaletxean. Idazkariak bere seme-alabentzat beste etxe batzuetako artilez egindako koltxoiak hartu zituen.

  • inaki-etxebeste Gurasoek galleta-fabrikan egiten zuten lan

    Iñaki Etxebeste Muxika (1932) Errenteria

    2 urterekin hasi zen eskolan Iñaki, Gurutzeko Alabekin; izan ere, gurasoek galleta-fabrikan egiten zuten lan. Gose handia pasa zuten etxean gerra ostean: amak fabrikatik lapurtzen zituen galletak etxerako; izeba bat galletak lapurtzen harrapatu zuten eta kalera bidali zuten.

  • Joxe Murua Kalean gosea

    Joxe Murua Artola (1931) Errenteria

    Gerraosteko egoera du hizpide. Kalean, gosea pasatzen zuten. Baserritarrak hobeto moldatzen ziren.

  • Joxe Murua Baratze koskorra

    Joxe Murua Artola (1931) Errenteria

    Gerraosteko egoera du hizpide. Kalean, gosea pasatzen zuten. Baratze koskor bat zuten: bainak, tomateak, letxugak... landatzen zituzten. Anaiarekin txufak landatu zituenekoa kontatzen du.

  • Joxe Murua Amak 40 kilo galdu

    Joxe Murua Artola (1931) Errenteria

    Gose denbora du hizpide. Fanderia aldeko baserri batera esne bila joan izan zen. Joxeren amak 40 kilo galdu zituen gose denboran.

  • Joxe Murua Errazionamenduko ogia

    Joxe Murua Artola (1931) Errenteria

    Gerraosteko egoera du hizpide. Errazionamenduko ogia: opil txiki bana izaten zuten jateko. Amak goizean ematen zien ogia.

  • 1607 Inguruko errotak

    Antonio Zendoia Garmendia (1931) Donostia

    Errotazar eta Igara errotak zituzten gertu, baina gero itxi egin zituzten eta Hernanira joaten ziren astoarekin. Aitak Tolosan idia erosi zuen eta handik oinez etorri ziren etxera. Astoarekin artoa eramaten zuten ehotzera, gero taloak egiteko. Garai batean ez zen libre errotara joatea eta kontrabandoan ibiltzen zen jendea.

  • 1607 Hernaniko errotaraino astoarekin

    Antonio Zendoia Garmendia (1931) Donostia

    Umetan Hernaniko errotara joaten zen astoarekin artoa ehotzera. Auzoko mutil bat behorrarekin joaten zen eta askotan elkarrekin egiten zuten bidea. Donostiara zioan autobusa "arbitroek" gelditu egiten zuten otarrak miatzeko, eta batzuetan salgaiak kendu ere bai. Behin irinik gabe bueltatu ziren eta berriro joan behar izan zuten Hernaniraino. 9 urte inguru izango zituen berak.

  • Maria Luixa Otegi Gerra garaiako krudelkeria

    Maria Luixa Otegi Tolosa (1928) Asteasu

    Txikia zen gerra garaian. "Gorriak" zetozela entzuten zuten. Osaba ezkongabea fusilatu egin zuten. Herriko jauntxoek oiloak ere lapurtu zizkieten. Ahizpa zaharragoak falangez jantzita ibili ziren. Janaria herrira entregatu behar izaten zuten.

  • Andoni Arzallus Gerraosteko bizimodua: goserik ez, dirurik ere ez

    Andoni Arzallus Aristi (1932) Astigarraga

    Gerra amaierako oroitzapen batzuk gordetzen ditu. 8 urte zituen garai hartan. Errota itxita, ilunetan joaten zirela gogoan dauka, baita uztaren parte bat entregatu beharra zegoela ere. Andoniren ustez, gerraostean, kaletarren aldean, baserritarrek ez zuten goserik pasa, elikagai faltarik ez zutelako izan. Diru falta, ordea, bai: hiri handietako lantokietako soldaten beharra izango zuten askok

  • Antonia Garmendia Gerra denboran ogi faltarik ez

    Antonia Garmendia Jauregi (1928) Altzaga

    Gerra denboran goserik ez zuten pasatu. Baina errotara joateko zailtasunak jartzen zizkieten. Hala ere moldatzen ziren etxean ogia egiteko. Esnearekin batera kalera ere eramaten zuten saltzeko.

  • Antonia Garmendia Baserrian inoiz ez dute goserik pasa

    Antonia Garmendia Jauregi (1928) Altzaga

    Baserrian janari faltarik ez dute inoiz izan. Errazionamenduan txokolatea ere ematen zieten. Kaleko jendeari janaria ematen zieten. Batzuk lanera ere joaten ziren janaren truke.