Ekonomia gerraostean

  • Jose Mari Igartua San Jose Gosetearen urte gogorrak

    Jose Mari Igartua San Jose (1930) Soraluze

    1941-1951 bitartean urte txarrak izan ziren gosearengatik. Armagintza-eskolan zerbait jaten ematen zieten, baina etxera iristerako gose handia izaten zuten.

  • Juan Migel Gorostiaga Gerraosteko baserriko janaria eta edaria

    Juan Migel Gorostiaga Artetxe (1939) Dima

    Gerraostean baserrian bizitzeak, janari aldetik abantaila asko ekartzen zituen. Lekaleak eta barazkiak nahi beste, okela, aldiz, gutxiago. Ardoa ere presente zeukaten oso, baita anis bezalako edariekin ohitura bitxiak zituen bere amak

  • Joxepa Etxeberria Bengoetxea Gerra osteko eskasian, azukre zakuak eta mantak arropak josteko

    Joxepa Etxeberria Bengoetxea (1924) Amezketa

    Gerra denborak bizi izandako gabeziak. Azukre zakuak tindatu eta haiekin arropak jositakoak ezagutu dituela kontatzen du. Paper-fabrikan ematen zituzten mantekin ere josten zituzten jantziak.

  • Joxepa Etxeberria Bengoetxea Olioa eta beste jaki askoren eskasia

    Joxepa Etxeberria Bengoetxea (1924) Amezketa

    Zentraletik bota zutenean, paper-fabrikan hasi zen Joxeparen aita lanean. Senitarteko batzuen bitartez lortzen zituen josteko oihalak amak. Gerra garaian jakiak lortzeko pasatako estutasunei buruz: oliorik ez zegoen. Esnea egostetik lortutako esne-gaina erabili behar izaten zuten babarrunak egiteko.

  • Joxepa Etxeberria Bengoetxea Gerra garaiko errotako kontuak: prezintoak eta estraperloa

    Joxepa Etxeberria Bengoetxea (1924) Amezketa

    Aitonarena zen errotan bizi izan ziren Joxepak 13 urte zituenetik 17 urte bete zituen arte. Gerra garaian, errotak prezintatuta egon ziren, nahiz eta prezintoak kentzen zizkietela kontatzen duen. Zaratarik atera ez zezan, egurra kendu eta eskuarekin botatzen zuten garia edo artoa pixkanaka beste batzuk leihotik zaintzen zeuden bitartean. Hari esker, goserik ez zutela pasa dio, errazionamenduko ogia oso txarra izaten baitzen.Estraperloko ogia ere egoten zen okindegietan.

  • Margarita Goni Zubeldia Errazionamenduko ogi beltza

    Margarita Goñi Zubeldia (1923) Amezketa

    Gerra ostean errazionamendua zegoen eta plazako okindegian ematen zieten ogi beltza. Udaletxean egoten ziren terriek irina jaten zuten.

  • Margarita etxeberria Murua Estraperloko irina

    Margarita Etxeberria Murua (1935) Amezketa

    Irina Nafarroatik estraperloan ekartzen zuen Margaritaren aitak. Telefonoz ematen zieten Guardia Zibilaren miaketen berri eta, haiek etortzerako, ezkutatu egiten zituzten estraperloko irin zakuak. 13 urteko mutila Nafarroako herri batera irinetara bidali zuteneko kontakizuna ere kontatzen du

  • Juanito Amundarain Tolosa Errazionamendua

    Juanito Amundarain Tolosa (1937) Joxepa Tolosa Otamendi (1939) Amezketa

    Gerra ondorengo errazionamendua. Okindegian ogi piska bat gehiago ematen zieten. Gero, noizean behin beste produktu batzuk banatzen ziren errazionamenduan: azukrea, arroza, kafea... Lentejen artean harriak egoten ziren eta kontuz ibili behar izaten zuten. Ugarteko plazako dendan jasotzen zituzten errazionamenduko elikagaiak.

  • Juanito Amundarain Tolosa Gerra ondoren gosea ez baina eskasia bai

    Juanito Amundarain Tolosa (1937) Joxepa Tolosa Otamendi (1939) Amezketa

    Joxepak ez du gogoratzen gosea pasa izana, baina bere anai nagusiek bai. Ez dute goserik pasa, baina eskasia bai. Taloa eguneroko jana zen, gosaltzeko eta afaltzeko. Talo gabe ez zekien jaten Juanitok. Gaur egun ere jaten du.

  • Juanito Amundarain Tolosa Babarruna, oinarrizko elikagaia

    Juanito Amundarain Tolosa (1937) Joxepa Tolosa Otamendi (1939) Amezketa

    Babarruna oso garrantzitsua zen. Eguneroko janaria zen eta batzuk saldu ere egiten zuten.

  • Pilar Txopitea Bonbardaketa ostean Arratzutik Errenteria auzora

    Pilar Txopitea Uribarri (1924) Gernika-Lumo

    Gainontzekoek taloa jaten zuten bitartean, errazionamenduko ogia etxeko gizonentzat izaten zen, lan egin behar izaten zutelako. Errenteria auzoan antzina bizi izan ziren etxe bat ez zuten apurtu, eta bertara itzuli ziren bonbardaketa ostean.

  • Joxepa Mendiolea Gerraostean, kategoria ezberdinetako ogiak

    Joxepa Mendiolea Ansotegi (1924) Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz

    Gerraostean errazionamendua ezarrita zegoen. Okindegi batean lan egin zuen Joxepak eta kategoria ezberdinetako ogiak zeuden, aberatsentzat eta txiroentzat. Baserrian beti zegoen zergait jateko.

  • Joxepa Mendiolea Errota egunez prezintatua eta gauez lanean

    Joxepa Mendiolea Ansotegi (1924) Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz

    Gerraostean errotak prezintatu zituzten, jendeari janari gabe uzteko. Jendea gauez hurbiltzen zen errotara eta egunean zehar berriz ere prezintoa jartzen zioten.

  • Joxepa Mendiolea Gerra garaian arropak egiteko oihalik ez

    Joxepa Mendiolea Ansotegi (1924) Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz

    Gerra garaian ez zegoen oihalik eta zeukatena erabiltzen zuten.

  • Juan Muniozguren Gariaren zati bat entregatu egiten zen

    Juan Muniozguren Muniozguren (1935) Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz

    Baserriaren edo produkzioaren arabera, gariaren parte bat entregatu egin behar izaten zen.

  • Juan Muniozguren Gerraostean gosea

    Juan Muniozguren Muniozguren (1935) Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz

    Gerraostean gosea egon zen. Estraperloan ibiltzen zen jendea, errotetara gauez joaten... Juanek ez du goserik pasa baina gauzak jateko aukerarik ere ez.

  • Arantxa Goia San Pedron erosten zuten arraina

    Arantxa Goia Artola (1940) Lezo

    Senarrak zabaldu zuen arrandegirako San Pedron erosten zuten arraina. Donostian ere erosten zuten geroago. Orokorrean hitzez izaten zen, eta prezioa egokia zenean eskua altxatuz egiten zen.

  • Zumarragaraino errota klandestino batera

    Esperanza Urien Totorikaguena (1938) Ermua

    Gerraostean azukrea, olioa edo kafea erostea oso zaila zen. Errotak prezintatu zituzten eta garia izan arren ezin izaten zuten ehotu. Batzuk trena hartuta Zumarragaraino joaten ziren han omen zegoen errota klandestino batetara. Zahiaren eta birrinaren arteko ezberdintasuna zein den kontatzen du. Zahia ganaduari ematen zitzaion baina gerraostean ogi integrala ere egiten zen etxeetan.

  • Gerraostean ogia estraperloan banatzen

    Esperanza Urien Totorikaguena (1938) Ermua

    Gerraostean errotak itxita zeuden eta ogi zuria lortzea zaila zen. Ambrosianean egiten zen eta Eibarko Chalcha jatetxean saltzen zuten. Bertara ogia eramateko mikeleteen postua pasa behar zenez, mentitik eramaten ziren Azaldegiko (Eibar) okindegiraino, eta gero handik banatzen ziren.

  • Baserriko produktuak entregatu beharra

    Esperanza Urien Totorikaguena (1938) Ermua

    Muga pasatzean, mikeleteak askotan baserriko produktuekin gelditzen ziren. Baserriko etekinen parte bat entregatu behar izaten zen. Baserriaren eta lurraren azaleraren arabera kalkulatzen zuten hori udaletxean. Idazkariak bere seme-alabentzat beste etxe batzuetako artilez egindako koltxoiak hartu zituen.