Gerrako administrazioa

  • Gaspar Alvarez Lucio Eibarko Udala Bilbon

    Gaspar Alvarez Lucio (1918) Eibar

    Frontea hurbildu zenean Eibarren jende gutxi geratu zen, baserrietan zegoen jende gehien eta Bilbora ere jende asko joan zen Gaspar bezala. Bilbon ezarri zuten Eibarko Udala, dokumentazioa lortzeko bertara joan behar izaten zen.

  • 561 Amuategi batailoiaren sorrera, antolaketa...

    Candido Eguren Zabarte (1906) Eibar

    Batailoien antolamendua. Udalak ez zuen indarrik. Frente Popularra etorri zen. Komisario desberdinak: garraio; hezkuntza... Komite Zentral bat zegoen eta harek ematen zituen aginduak. Armak banatzearen kontua, 1934ko iraultzan gertatu zen bezala, "espontaneua" izan zan. Jendea Banco de Pruebas-era joan, hango kajak hartu eta Untzagara eraman zituen. Arma-lantegietako almazenetan zeuden armak, Untzagara eraman zituzten. Armak banatu eta taldeak sortzen hasi ziren, gero Gasteizerako bidea hartuko zuen kolumna hori osotzeko. Ondorengo egunetan berrantolaketa ugari egon ziren; komandante, kapitan, tenienteen aukeraketa. Tirso Azanza.

  • 561 Amuategi batailoiaren antolaketa; Eibarko kaleak hutsik

    Candido Eguren Zabarte (1906) Eibar

    Amuategi batailoia ez zen gerrarako bakarrik antolatu. Zineak, konferentziak, musika banda bat ere antolatu zen (Millan Urkola zuzendari). Astero egoten zen kontzerturen bat Untzagan. Lan egiten zuenari, 10 pzta-ko jornala ematen zitzaion. Rialtoan kafe bat ipini zuten frontetik zetorren jendearentzat. Ateneo moduko bat ipintzea ere nahi izan zuten, baina ez zieten utzi (gerrarako buru eta bihotz gogorrak behar zirela...). Liburutegi on bat ere egin zen. Herrian ez zen bestelako mugimendurik ikusten, fabrikak itxita...

  • 561 1934ko iraultza, 1936ko gerra zibila: antolaketa eza

    Candido Eguren Zabarte (1906) Eibar

    Herriko jendea ez zegoen batere antolatuta ez 1934ko iraultzarako ezta gerra zibilerako ere. Asturias; Eibar... Ez zuten disziplinarik; armamenturik, ezer. Militarrenganako konfidantzarik ez; baina batzuk Errepublikaren aldekoak ziren eta gogor defendatu zuten. Beasaingo kanposantuan gertatutako anekdota.

  • Ofelia de los Toyos Juan de los Toyos: con el Gobierno a Barcelona

    Ofelia De los Toyos (1925) Eibar

    Juan de los Toyos: con el Gobierno a Barcelona, la familia en Bayona.

  • Ofelia de los Toyos De Marsella a Méxiko: Juan de los Toyos haciendo listas y organizando la huida

    Ofelia De los Toyos (1925) Eibar

    De Marsella a Méxiko: Juan de los Toyos haciendo listas y organizando la huida.

  • Ofelia de los Toyos Juan de los Toyos: deja el cargo en 1942

    Ofelia De los Toyos (1925) Eibar

    Juan de los Toyos: deja el cargo en 1942 .

  • Santos Irazustabarrena Ermina Gerraren lehenengo asteak

    Santos Irazustabarrena Ermina (1928) Alegia

    Udalean, gauzak ez ziren gehiegi aldatu Errepublika bukatu eta gerra hasi zenean. 'Bakaileo' deituriko bat jarri zen udaletxeko buru. Isilik egotea baino, ez zegoen beste erremediorik. Aita erreketez janztera behartu zuten eta isuna ordaindu behar izan zuen gorrietakoa izateagatik. Amak aita udaletxean defendatu zuen.

  • Elias Atutxa Txerria hiltzea; diru-aldaketak

    Elias Atutxa Orobiobasterra (1920) Amorebieta-Etxano

    Txerria hiltzea libre zegoen, baina hiltzeagatik zerga bat ordaindu behar izaten zen. Errepublikazaleek lehenengo, eta nazionalak gero, dirua aldatu egin zuten.

  • Juan Iturriondobeitia Balio bariko dirua

    Juan Iturriondobeitia Larruzea (1929) Amorebieta-Etxano

    Gerra Zibilean bere amak kolkokada diru zuen. Francoren tropak sartu zirenean, denda batera sartu ziren bakoitzak abarketa parea eros zezan. Ordaintzerako orduan, diru hark ez zuela balio eta ezin izan zuten erosi. Ihes eginda zeuden tokitik oinez bueltatu behar izan ziren Zornotzara.

  • 1369 Gerra amaitu zenean, buelta

    Domeke Elexpuru Altube (1919) Aramaio

    Gerra garaian, ihes egin zutenean, Euzkadiko gobernuko jendea zen mugimendu haren arduraduna. Gerra amaitu zenean, aukera eman zuten bueltatu edo beste norabait joateko. Mugan ez zuten arazorik eduki. Irunen giro tristea zegoen, eta Arrasaten ez zieten aurpegira begiratzen.

  • Mauri Lasaga Belategi Anaiak gerran egindako lanak

    Mauri Lasaga Belategi (1922) Jaione Ormaetxea Trojaola (1924) Aramaio

    Iparraldera ihes egin zuen anaia batek; eta bertako ospitalean sendatzen ziren gudariei agiriak egiten zizkien, atzerrira joan nahi bazuten. Anaia horrek, ihes agin aurretik, Bilbon zegoela, makina bat aramaioar kartzelatik ateratzen lagundu zuen.

  • 77 Errepublika garaia; Gerra Zibila

    Timoteo Zuazua Urrutia (1922) Aretxabaleta

    Errepublikaren aldarrikapenaren inguruko gogoetak; Alfonso XIII. Niceto Alcalá Zamora Aretxabaletara etorri zeneko kontuak. Gerra, politika kontuak. Euskadiko gobernua. Gerra Zibila Aretxabaletan. Baserri inguruan frontea egon zenean, erreketeak izan zituzten inguruan.

  • Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria Soldadu denboran, eskribiente

    Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria (1920) Arrasate

    Soldadu denboran, nondik nora ibili zen azaltzen du. Gasteizen zegoela, Burgostik deitu zioten "Subinspección General de la Sexta Región"en eskribiente aritzeko. Traje zahar batekin bidali zuten Burgosera, eta, handik, berriz ere Gasteizera bidali zuten "Burgosera traje dezenteaz joateko" agiduarekin. Logroñon egon zen denboran, lan ordezkaritzan aritu zen lanean; jatorduak, kuartelean egiten zituen.

  • Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria Guadalajaran, gerra bukatu

    Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria (1920) Arrasate

    Gerra denborako kontuak. Luis soldadu denboran eskribiente lanetan ibili zen batean eta bestean. Soldadu gisa Guadalajarara bidali zuten, baina bera iristerako bukatu omen zen gerra. Behin Guadalajaran, batetik bestera ibili ziren lurrak okupatzen. Luis bi aldiz egon zen soldadu: lehenengo, gerra zibilerako deitu zuten; eta bigarren aldian, II. Mundu Gerrarrako.

  • Karmen Abarrategi Erana Behiarekin tratua eta gorrien dirua

    Karmen Abarrategi Eraña (1924) Soledad Abarrategi Eraña (1932) Arrasate

    Gerra denboran, sei-zortzi behi zituzten baserrian. Abantzea etorri baino lehen, behi bat eraman zuten Santa Agedako ospitalekoek. Bale batekin egin zuten tratua (dirua zutenean kobratzekotan). Gorrien dirua gordeta dute oraindik etxean.

  • 182 Dirua eta txanponak denboran zehar

    Luis Aranzabal Gabilondo (1922) Bergara

    Gerra aurretik, gerran, eta gerra ostean zer txanpon eta zer diru klase zegoen azaltzen du.

  • Lorentzo Laskurain Gabilondo Errepublikako eta gerra sasoiko dirua

    Lorenzo Laskurain Gabilondo (1931) Bergara

    Zein txanpon gorde zituen azaltzen du. Gerra denborako dirua: eskualde bakoitzena diferentea; kartoizko dirua. Errepublikako dirua.

  • begona-ponziano Euzkadiko diruak balio ez hileta ordaintzeko

    Begoña Ponziano Angel (1920) Bermeo

    Ama hil zitzaion gerra hasieran. Hileta ordaintzerakoan, esan zieten euren diruak, "Euzkadiko diruak", ez zuela balio.

  • Mari Erezuma Euzkadiko diruak balioa galdu

    Mari Erezuma Elorriaga (1921) Bermeo

    Udan Lameran egoten zen musika-banda eta neguan goiko plazan. Franco heldu zenean, dirua aldatu egin zen eta aurrekoa balio barik utzi zuten, Euskadiko dirua. Horrekin lotutako istorio bat kontatzen du.