Ekonomia gerraostean

• Gerra garaian Donostian babes

  Maite Munarriz Cordero (1928) Lezo

  Gerra garaian haurra zen Maite eta ez du gauza askorik gogoan. Amaren ahizpari esker Donostiako familia dirudun baten etxean gordeta egon omen ziren. Gerraosteko goseteari buruz galdetu eta errazionamenduko liburuxka oraindik etxean duela dio.

• Lezoko janari dendak

  Mikel Salaberria Kortaberria (1932) Lezo

  Lezoko janari dendak eta harategiak aipatzen ditu. Errenteriara ere joaten ziren noizean behin, azokara. Dendan zorra uztea ohikoa zen.

• Albizturreko babarrunak Madrilen

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Baserrian artoa, babarruna eta garia zituzten. Beranduago gauza gehiago sartu zituzten, baina hiru horiek oinarrizkoak ziren taloak eta ogia egiteko. Behin, aitari entzun zion Madrilen Albizturreko babarrunak saltzen zituztela.

• Babarruna artoarekin nahasten zuten

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Babarrunak artoarekin batera nahasten zituzten baratzean. Maiatzean landatzen ziren hauek. Hauek ereiteko lurra nola prestatzen zuten kontatzen du Pedrok. Goldea, esaterako, garia ereiteko erabitzen zuten gehienbat.

• Nola ereiten zenuten?

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Pedrok baratzean aleak nola ereiten zituzten kontatzen du.

• Babarruna urrian jasotzen zen

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Babarruna eguraldi lehorra zenean jasotzen zuten, urrian. Ondoren lehortzen uzten zituzten, eta gero saldu.

• Dirua behar zenean, babarruna saldu

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Etxerako alerik txikienak uzten zituzten, handienak saltzeko. Hasiera batean neurrira saltzen zen, ez pisura. Lakaria erabiltzen zuten Pedrok eta familiak neurri gisa.

• Garia azaroan

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Artoak eta babarrunak egon ziren lurrean bertan landatzen zuten garia. Honek lan gutxiago ematen zuen. Garia nola jasotzen zuten azaltzen du Pedrok.

• Patata, erremolatxa eta arbia

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Soroan patata, erremolatxa eta arbia ere bazuten. Arbia nola ereiten zuten azaltzen du Pedrok pasarte honetan.

• Arbia nola atera

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Elurra egiten zuenean arbia lurretik nola ateratzen zuten kontatzen du Pedrok pasarte honetan.

• Egunero babarrunak bazkaltzeko

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Letxuga, tipula, bainak... zituzten baratzean. Letxugari azukrea botatzen zioten jateko garaian. Egunerokotasunean, esnea, taloa, urdaia... gosaltzen zituzten. Babarrunak jaten zituzten bazkaltzeko, aza eta urdailarekin.

• Baserrian bizitzea abantaila bat zen

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Goserik ez pasatzeko, baserrian bizitzea abantaila bat izaten zen garai haietan. Horregatik, zenbait kaletarrek lurrak erosi eta patatak erein zituzten, jatekoa izan zezaten.

• Gerra ostean jendea eskean

  Pedro Arrue Aizpurua (1927) Albiztur

  Eskean ibiltzen ziren zenbait janari eskean, askotan ijitoak izaten ziren. Ijito batzuk, ordea, euskaldunak izaten ziren.

• Gerraostean, irinaren debekua

  Asuncion Razkin Imaz (1926) Etxarri Aranatz

  Gerra ondorengo garaia oso gogorra izan zen. Nekazariak ez zirenek okerrago pasa zuten. Irinik gabe egon ziren, debekatuta zegoen irina izatea, eta inguruko errotak itxi zituzten. Ataungo errotara joaten ziren irin bila estraperloan. Bidean guardia zibila egoten zen.

• Errazionamendua

  Asuncion Razkin Imaz (1926) Etxarri Aranatz

  Errazionamendu garaian janaria okindegietan banatzen zuten. Ilara handiak egiten ziren argitzerako. Kartila batzuk zituzten eta bertan apuntatzen zuten. Azukrea, arrautzak, olioa... ematen zituzten.

• Gerraostean Eibarrera itzulera

  Asun Anguera Illarramendi (1928) Eibar

  Gerraostean Eibarrera iritsi zenean Asunek bizi izandakoa kontatzen du. Izebaren etxera joan behar izan ziren beraien etxea sutan zegoelako.

• Gerraostean urte txarrenak

  Asun Anguera Illarramendi (1928) Jose Sarasua Gorrochategui (1923) Eibar

  Gerra bukatu zenean bizi izandako gose eta momentu txarrak gogoratzen dituzte. Gerra bukatu arren normaltasunera itzultzeko urte gehiago pasa behar izan ziren. Asun jateko lapurretak eta fabrika martxan jartzeko Jose makinen bila ibili behar izan ziren. Gosea zutenez edozer jaten zutela azaltzen dute.

• Gariaren kontrola

  Juan Flores Galarza (1926) Etxarri Aranatz

  Talo asko jaten zuten. Garai hartan garia kontrolaturik zegoen, eta kendu egiten zieten.

• Gerra garaiko kontuak I

  Antonia Mendiola Larrañaga (1921) Etxarri Aranatz

  Gerra ondoren urtero garia, artoa, babarrunak... kentzen zizkieten. Ez zieten uzten Gipuzkoara pasatzen. 10etan korneta jotzen zuten, eta ezin ziren etxetik atera. Soldaduak etxeetan egoten ziren lotan.

• Estraperloa

  Antonia Mendiola Larrañaga (1921) Etxarri Aranatz

  Estraperloan guardia zibilek Arbizuko gizon bat hil zuten.