Ekonomia gerraostean

  • 400 Etxejabeari ordaindu behar izaten zitzaion errenta nolakoa zen

    Maria Meabebasterretxea () Pedro Sarasua () Mallabia

    Errentan zeuden baserritarrak, nagusiari garia eraman behar izaten zioten eta gainera dirua ere ordaindu behar izaten zitzaion. Gabonetan, kapoiak eta garo burdikara bat ere. Gerraostean, herrian ere garia entregatu behar izaten zen. Abadeari garia eramaten zitzaion baita ere.

  • Rosario Urrusolo Errazionamendua alondegian eta harategietan

    Rosario Urrosolo () Ondarroa

    Kamioietan janaria ekartzen zuten nazionalek eta alondegira eramaten zuten errazionamendua. Han ilaran egoten zen jendea. Haragia Argentinatik ekartzen zuten eta harakinei ematen zieten banatzeko.

  • Fernando San Sebastian Garia eta artoa entregatu behar

    Fernando San Sebastian Esnaola (1933) Urnieta

    Uste du guardia gutxiago zebilelako joango zirela Goizuetako errotara. Itsasondora ere joaten ziren trenez errotara. Urnietako errotak prezintatuta zeuden. Garia eta artoa (eta baita inoiz txekorrak ere) entregatu behar izaten zen udaletxean.

  • dolox kalonje Gerra ostean goserik ez

    Maria Dolores Kalonje Lizarazu (1930) Donostia

    Gerra ostean goserik ez zuten pasatu. Estraperloa. Miaketak. Aitak zulo batean gordetzen zituen jatekoak. Usurbilera joaten ziren errotara, artoa eramatera, astoarekin. Ogia.

  • Joxe Torregarai Garia entregatu, baina banatu ez

    Joxe Torregarai Gorostidi (1937) Iñaki Urkia Urdanpileta (1935) Usurbil

    Garia eta artoa egiten zuten etxean, baina zati bat entregatu egin behar izaten zuten. Garia ez banatzeagatik, alferrik galtzen zen batzuetan.

  • 1420 Gazetako bi errotak prezintatuta

    Luis Izagirre Belategi (1924) Elorrio

    Gazetan bi errota zeuden, baina biak prezintatuta egon ziren gerra denboran. Durangora eraman behar izaten zuten garia ehotzera; "moturia" kobratzen zieten, laka, hainbeste kiloko hainbeste gari, ehotzeagatik.

  • 1420 Uberara gauez errotara

    Luis Izagirre Belategi (1924) Elorrio

    Uberara joaten ziren gauez hiru mutiko beren astoekin errotara. Eurek ez zuten udaletxean garia entregatu beharrik izan. Txerria hiltzea ere debekatuta egon zen sasoi baten, baina hiltzen zuten.

  • Primitibo Arregi Artoa, taloak eta itxitako errotak

    Primitibo Arregi Arizaga (1932) Andoain

    Etxean artoa egiten zuten: ganaduari ematen zioten edo harekin taloak egiten zituzten. Errotak garai batean itxita egoten ziren, eta orduan Alkizako errotara joaten ziren beraiek. Etxean amak egiten zituen taloak eta Primitibok gogoan du nola prestatzen zituen.

  • Primitibo Arregi Ekonomia hobetu arte, garia lagun ona

    Primitibo Arregi Arizaga (1932) Andoain

    Etxeko ekonomia hobetzen hasi zen arte, garia egin zuten etxean, Andoaingo etxe askotan bezalaxe. 1945etik aurrera, egoera ekonomikoa hobetzen hasi zen eta garia alde batera gelditu zen.

  • Fernando Alegria Oka auzoraino errotara

    Fernando Alegria Goiri (1923) Muxika

    Oka auzoraino joan behar izaten zuten errotara, hurbil zuten errota prezintatuta baitzegoen. Antonio errotaria gauez egoten zen jendearen zain. Bere Arrietako osabak bi errota zituen, baina hark ere prezintatuta. Astelarra auzoan Olabe errota zegoen eta Ugarte auzoan beste bat. Kurtzero auzoan ere bazegoen errota, baina sekula ez zen hara joan. Errotariak "mendie" kentzen zuen, eramandako artoaren edo gariaren ehuneko zehatz bat. Morokila zelan egiten den azaltzen du. Morokila esnearekin oso gozoa dela dio.

  • Fernando Alegria Labeko sua, ogia

    Fernando Alegria Goiri (1923) Muxika

    Bere aitak lantzean behin egiten zuen labeko sua, etxeko ogia. Gernikako lagun bati eramaten zion ogia, beraientzako gauza handia zen. Baserrian batetik edo bestetik lortzen zuten zer edo zer, kalean ez. Labeko sua zelan egiten zuen azaltzen du: labea otearekin berotzen zuten eta ondo garbitu ostean sartzen zuten ogia. Arto-opilak ere egiten zituzten.

  • Ramon Urdangarin Aranora eta Goizuetara errotara

    Ramon Urdangarin Esnal (1939) Urnieta

    Urnietako errotak prezintatu egin zituzten gerra ostean eta Aranora edo Goizuetara joan behar izaten zuten Ramonen gurasoak, astoan zorroa hartu eta artoa ehotzera. Nafarroan libre zen nonbait.

  • Ramon Urdangarin Garia eta artoa entregatu egin behar

    Ramon Urdangarin Esnal (1939) Urnieta

    Garia, artoa eta abar entregatu behar izaten zuten. Hainbeste kilo entregatzeko abisua etortzen zen, ez daki zeren arabera. Baserriaren tamainaren, uste du. Baziren garia edo artoa erosi behar izaten zutenak entregatu ahal izateko.

  • Maria Zabala Egues Baserriko janaria, gosea eta kontrabandoa

    Maria Zabala Egues (1914) Elduain

    Baserrian lana egiten zuten, artoa egiten, patata, garia. Ogia ere etxean egiten zuten. Taloa aitak egiten zuen, tomateekin, gaztarekin, sardina zaharrekin. Ogia erosteko dirurik ez zuten eta txekorra saltzen zutenean ordaindu behar izaten zuten. Txokolatea gutxi izaten zen. Gerra ondoren gosea pasa zuten. "Monigote" deitzen zituzten patata batzuk jaten zituzten. Irin bila menditik barrena kontrabandoan joaten ziren. Ilunduta zegoela joaten ziren Guardia Zibilak ez harrapatzeko. Astoarekin joaten ziren.

  • Jesus Zufiria Iarza Garia Antzuolako errotara

    Jesus Zufiria Iarza (1929) Oñati

    Jesusek 30 urtez Antzuolako Azkarate errotara eraman zuen garia ehotzera. Antzuolan garia ehotzea auzoko errotan baino merkeagoa omen zen. Gerraostean Antzuolara gauez joaten zen errotara.

  • Andone Bidaguren Errotak zarratuta; garia eta artoa entregatu beharra

    Andone Bidaguren Bilbao (1927) Gernika-Lumo

    Gerraostean, errota denak zarratu zituzten, baina gauez tranpa egiten zuten: prezintua kendu eta zabaldu. Arratzura joaten ziren goizaldeko orduetan. Egunez, Lagako errotara joaten ziren astoz. Taloa, morokila eta ogia egiten zuten. Gainera, garia, artoa, patata... herrira entregatu behar izaten zuten.

  • Felipe Aiastui Galdos Gerra ostean, errotara gauez

    Felipe Aiastui Galdos (1925) Oñati

    Gerra ostean errotak itxia egon ziren, eta gauez ere joaten ziren Zuazolara; arreba hantxe zegoen neskame. Guardia Zibilak ez zituen harrapatu. Dolaetxera joan, eta Zañartuko bidetik. Garia eta babarruna entregatu beharra. Aita Olabarrikoa zen, ama Aingerukoa.

  • Felisa Basauri Larrainaga Gerraostean alea ehotzeko komeriak

    Felisa Basauri Larrañaga (1928) Elgeta

    Artoa eta garia zorroetan sartu eta astoarekin errotara eramaten zuten ehotzera. Gerraostean, errotak itxita zeudela, Angiozarko errota batera joaten ziren gauez, alea ehotzera.

  • Encarna Ormaetxea Artoa Imazeko errotara

    Encarna Ormaetxea Munitxa (1921) Durango

    Patatak, babarrunak, taloa eta morokila ez zuten falta izan gerraostean. Imazeko errotara eramaten zuten artoa ehotzera. Errotariak artotan kobratzen zuen bere lana.

  • Mari Ardanza Barazkien salmenta ona gerraostean

    Mari Ardanza Azkarate (1927) Durango

    Gurasoak bizi guztia baserrian eman zuten. Etxeko diru kontuak amak eramaten zituen. Gerraostean, barazkien salmentatik ateratzen zuten bizimodua. Matienako Gantxegi errotara joaten ziren. Bazkaltzen eta afaltzen taloak jaten zituzten.