Ekonomia gerraostean

  • Milagros Amonarriz Arkumeak

    Milagros Amonarriz Otegi (1935) Amasa-Villabona

    Garai batean ezin zen arkumerik saldu. Kontrabandoan saltzen zen.

  • Maite Ezkurdia Gosetea

    Maite Ezkurdia Don (1931) Amasa-Villabona

    Gerra ondorenean, izugarrizko gosea pasatu zuten. Dirua izanagatik, elikagaien gabezia. Errazionamendua. "Ogia, oso txarra". Alkate batek bi edo hiru kamioikada patata ekarri zituen herrirako. Estraperloa.

  • Pedro Iraola Errazionamendu garaia

    Pedro Iraola Belza (1941) Amasa-Villabona

    Baserrian ez zuten jatekorik falta. Aitonak erraziomendu doblea jasotzen omen zuen. Baserriko generoa trukatzen zuten azukrea eta olioagatik. Errazionamenduko olioa.

  • miren garmendia urzelaieta Gerra ondorena eta errazionamendua

    Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo

    Gerra ondorena ezagutu zuen Mirenek. Gogoan ditu orduko gosea eta errazionamenduaren gaineko hainbat gora-behera. Arraiketariak ibiltzen ziren arrain freskoa saltzen.

  • miren garmendia urzelaieta Kontrabandoa

    Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo

    Kontrabandoko generoa ezkutuan salerosten zen.

  • miren garmendia urzelaieta Almeja biltzen

    Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo

    Mareak uzten zienean, Lezotik Donibanera joaten ziren txikitan, almejak-eta biltzera.

  • Juakina Gaztelumendi Errazionamendua ezagutu zuen Juakinak

    Juakina Gaztelumendi Urdanpilleta (1940) Lezo

    Tratua saltzera herrira abiatzea eta trukean etxerako jana ekartzea askotan egokitu zitzaien Juanitari eta ahizpari. Etxerako fruta eta olia ekartzen zituzten, besteak beste. Errazionamendu garaiak ezagutu zituen Juakinak. Etxe bakoitzean eguneko opil bat banatzen zenekoa edo babarrunak udaletxean entregatu behar zirenekoa. Taloak egiteko artoa ehotzera, Iurritako errotara joaten ziren.

  • Pedro Iraola Goserik ez, baina inbidia bai

    Pedro Iraola Belza (1941) Amasa-Villabona

    Beste umeei txokolatea edo txorizoa ikusitakoan inbidia pasatzen zuten. Taloak. Arrautza bat eta litro erdi esnez egindako tortila hiru lagunentzat.

  • miren garmendia urzelaieta Jan nahi eta ezin

    Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo

    Gerra ondorenean ogi onik ez zen. Horrek urdaileko gaitzak sortzen zituen. Taloak izaten zituzten gosaritarako. Arto-alea zein errotetan ehotzen zuten gogoan du.

  • miren garmendia urzelaieta Karabineroak saihesten

    Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo

    Artoa ehotzera eramaten zutenean, karabineroak saihesten saiatzen ziren itzuleran, haiek arto-irina kentzen zutela entzuna baitzuten.

  • miren garmendia urzelaieta Ama, lan asko egindakoa

    Miren Garmendia Urzelaieta (1936) Lezo

    Ogia estraperloan lortu behar izaten zen garaia ezagutu zuen Mirenek. Haienean amak atera zuen familia aurrera, aita ondoezik bizi izan baitzuten, eta gazterik hil zitzaien.

  • Aintzane Telleria Herri-laguntzak kanpotarrentzat orduan ere

    Aintzane Telleria Madariaga (1931) Bermeo

    Ez dute inoiz herriaren laguntzarik izan. Lehen ere ijitoentzat eta kanpotarrentzat izaten ei ziren. Behin jertse bat tokatu zitzaion zozketan eta ez zioten eman txukun jantzita zegoelako.

  • Aintzane Telleria Goian zerua eta behean lurra

    Aintzane Telleria Madariaga (1931) Bermeo

    Aintzanek etxeko lapikoa ipintzen zuen hamar urte zituenerako. Amak eta izekok fabrikan lan egiten zuten familia aurrera ateratzeko. Gazterik alargundu zirenez, "goian zerua eta behean lurra" geratu ziren.

  • Xabier Irureta Itsasontzien motorrak

    Xabier Irureta Sasiain (1936) Zumaia

    Beal lantegian motor dieselak egiten zituzten itsasontzientzat. Motorrak nolakoak ziren azaltzen du.

  • 1304 Txahala ukuiluan hil eta Guardia Zibila etxera

    Felix Olaizola Alkorta (1928) Zestoa

    Eguneroko otorduetan, babak eta lekak jaten zituzten. Aizarnazabalen Guardia zibilek baba konfiskatu zutenekoa kontatzen du. Festetarako, ukuiluan txahala hil, eta guardia zibilak etxera joanda pasatako estutasuna kontatzen du.

  • Enriketa Aranburu Estraperloko kontuak

    Enriketa Aranburu Garaiar (1926) Hernani

    Estraperloa egiten zuen aldamenekoak. Txekorra etxean hil, ezkutuan, eta saldu.

  • Xinfo Iparragirre Gerraostean goserik ez pasatzeko egindakoak

    Xinfo Iparragirre Intxaurrondo (1932) Berastegi

    Gerraostean goserik ez zuten pasa, baina olioarekin arazoak izaten zituzten. Haren ordez, seboa erabiltzen zuten, baina hori ere jende askok bilatzen zuenez, urria zen. Errotara ezkutuan joaten zen etxeko artoa jan ahal izateko. Txerria ere hiltzen zenez, goserik ez zuten pasa. Kaletik jendea gustura joaten zen baserrietara lanera zerbait jatearen truke.

  • Pedro Agirre Santiago basora lanera 13 urte zituela

    Pedro Agirre Unanue (1938) Santiago Agirre Unanue (1926) Azpeitia

    13 urterekin Santiago basoan hasi zen lanean. Han ogi zuri nahikoa jaten zuen eta ardoa edaten zuen. Basoan egurra nola pasatzen zuten azaltzen du.

  • Asentxio Sarriegi Txerria hiltzen zutenean

    Asentxio Sarriegi Asteasuinzarra (1936) Donostia

    Urtean bi txerri hiltzen zituzten batzuetan. Aitak hiltzen zuen, eta beraiek lagundu, mahai baten jarrita. Sutan erre, eta gero zatitu. Txerrikiak. Gazitu, kutxa batean. Gibela gosaltzen zuten. Odolkiak eta txorizoak. Txerri muinak opari. Goserik ez zuten pasatu, baina ogi falta bai.

  • Maria Luisa Zabala Zubiarrain Gerra ondorengo gabeziak; janariak nola kontserbatzen zituzten

    Maria Luisa Zabala Zubiarrain (1930) Aduna

    Gerra ondoren gosea baino gehiago inbidia pasa zuten. Patatak, potajea eta taloa izaten zituzten. Ogia zen gehien nahi izaten zutena. Etxean txerria ere hiltzen zuten. Jana mantentzeko gazitu egiten zuten. Txorizoak-eta oliotan kontserbatzen zituzten. Eulietatik babesteko sare berezi batzuk erabiltzen zituzten.