Gerraren hasiera

  • Teodoro Mujika Gerra hasi zen eguna

    Teodoro Mujika Salaberria (1924) Zizurkil

    Teodorok hamaika urte zituela hasi zen gerra. Opor garaia zen, eta arrantzatik bueltan zirela herriko apaizak gerra hasi zelaren berria eman zien.

  • 1360 Gerra (I): aurreneko tropak azaldu zirenekoa

    Juan Larrañaga Alberdi (1921) Zestoa

    Aurreneko tropak azaldu ziren. Elizako dorrera igo zen kanpaia jotzera jendea enteratzeko.

  • 1082 Gerra, Tornolan

    Frantxiska Pagadizabal Artola (1931) Oiartzun

    Sei urte zituela etorri zen gerra. Auzoko batek eman zuen abisua tropak zetozela. Erlaitzetik botatako lehergaiak Tornolara iristen ziren. "Meta tartin ta komei". "Zizpa eerra bai". "Ttintta miño bai ona". Hark. Hika.

  • Balentina Zabala Soldauen kamioiean eraman zuten bataiatzera

    Balentina Zabala Etxeberria (1936) Errenteria

    1936. urteko uztailak 25ean jaio zen. Soldadu kamioi batean eraman omen zuten Lezoko elizara bataiatzera. Izan ere, Errenteriako eliza, gerrarako munizioz beteta zegoen eta bertan ezin zitekeen elizkizunik ospatu. Anaia eta ahizpa zaharrena izan ziren aita-ama pontekoak. Hurrengo haurraren erditzean hil zen bere ama. Orduan ere, soldaduen kamioia erabili zuten gorpuak garraiatzeko.

  • Joxe Antonio Ollokiegi Gerra hasi zenean, pilotan jokatzen

    Joxe Antonio Ollokiegi Otaegi (1924) Astigarraga

    Gerra hasiera gogoan du: uztailaren 18an hasi zen, eta pilota-partidua jokatu zuen, gerra hasi zeneko abisua ematera etorri baino lehen. Lehen, jende asko joaten zen pilota-partiduetara; Alberto Gurutzeagak antolatzen zituen txapelketak.

  • Antonio Berasategi Gerra hasi zela konturatu zenekoa

    Antonio Berasategi Mintegi (1923) Astigarraga

    Amak egunkaria ekartzen zuen Donostiatik egunero-egunero, eta gerra giroaren berri horrela jakin zuten, Euskal Herritik kanpo lehenengo, eta Euskal Herrian ondoren.

  • Enrike Lujanbio Gerra Zibila Astigarragan

    Enrike Lujanbio Tajdus (1930) Astigarraga

    Hegazkin bat pasatzen zen Parisetik zetorrena, eta denak beldurrez egoten ziren herrian. Santiomendin trintxerak egon zirela oroitzen du Enrikek, eta inguruko abere guztiak Enrikeren etxera eraman zituzten.

  • Enrike Lujanbio Tiroengandik ihesi

    Enrike Lujanbio Tajdus (1930) Astigarraga

    Karlistak herrian sartu zirenean oso ohikoak ziren tiroak. Behin, baserri baten azpian ezkutatu behar izan zuten Enrikek eta lagunek, tiroz bota ez zitzaten.

  • Inaxio Aramendi Gerra hasi zen eguna

    Inaxio Aramendi Telletxea (1928) Astigarraga

    Gerra hasi eta soldaduak Astigarragan sartu ziren eguna oroitzen du Inaxiok. Larunbata zen, eta eskolara bidean zihoala, balen hotsa entzun zuen. Etxera abiatu zen berriro.

  • Xanti Lujanbio Santiomendiko trintxerak

    Xanti Lujanbio Lasa (1922) Astigarraga

    Gerra hasi zen eguna gogoan du Xantik, belarra banatzen ari baitzen Donostian. Santiomendin trintxerak zeuden, eta bertara joaten zen Xanti edaria ematera.

  • Xanti Lujanbio Anaia gerran galdu

    Xanti Lujanbio Lasa (1922) Astigarraga

    Gerra garaian anaia fusilatu egin zuten erreketeek. Ama eta Xanti anaiaren bila ibili ziren, baina ez zuten auritu. Azkenean, herriko Guardia Zibilak esan zien gertatutakoa.

  • Xanti Lujanbio Txapela gorria jartzera behartuta

    Xanti Lujanbio Lasa (1922) Astigarraga

    Erreketeek Xanti txapela gorria jartzera behartu zuten. Guadalupe eta San Markos aldean lurra erabat zulaturik zegoen, bertara gorputzak botatzeko.

  • Xanti Lujanbio Hiru fusilamendu ikusi

    Xanti Lujanbio Lasa (1922) Astigarraga

    Arrebarengana Hernanira zihoala, hiru gizon nola hiltzen zituzten ikusi zuen Xantik.

  • Xanti Lujanbio Komuneko leihotik ihes

    Xanti Lujanbio Lasa (1922) Astigarraga

    Taberna bateko komuneko leihotik alde egin zuen Xantik batean, tabernako jabea kartzelara eraman baitzuten.

  • Inaxi Urruzola Erreketearen burua eskopetan

    Iñaxi Urruzola Aranburu (1925) Astigarraga

    Bizilagunaren senarrak errekete bat hil eta Hernani osoan zehar ibili zuen erreketearen burua bere eskopetako muturrean sartuta, erakutsiz. Ondoren, erreketeek Hernani hartu zutenean, susmagarri guztiak kartzelan sartu zituzten. Hauetako asko mozkortu egin zituzten, eta Urbasa aldean bota egin zituzten kamiotik.

  • Inaxi Urruzola Sirenadun hotela

    Iñaxi Urruzola Aranburu (1925) Astigarraga

    Iñaxiren amak Astigarragako hotel batera ekarri zituen Iñaxi eta bere anai-arrebak. Hotel honek sirena bat zuen, arriskua zenean martxan jartzen zena. Sirenak jotzen zuenean, korrika joaten ziren biltegian ezkutatzera. Geletako leihoak koltxoiz tapatuta egoten ziren.

  • Xexili Pikabea Gerra hasiera

    Xexili Pikabea Zuloaga (1920) Lezo

    Gerra hasi zenean, Donostiatik etxera itzuli zen. Erreketeak azaldu zirenean Lezon, denak ikaratu ziren. Tiro-hotsak entzuten zituzten gerran eta babesteko beraien baratzeko txabolan sartzen ziren.

  • Martxiel Garmendia Gerra hasierako oroitzapenak

    Martxiel Garmendia Legorburu (1926) Lezo

    Gerra hasi zen egunean, Errenteriara jaitsita zegoen mezara izebarekin. Gogoan du moto bat zegoela kalean eroria eta odol markak lurrean. Etxera etorri eta tiroak entzuten ziren Gaintxurizketa aldean.

  • Mateo Malaxetxebarria Nola jakin zuten gerra hasia zela

    Mateo Malaxetxebarria Lauzirika (1926) Gernika-Lumo

    Justa ezkondu zen gerrak irten zuen egunean eta eztei-bidaira Iruñeara joatekoak baziren ere, etxera bueltan etorri behar izan zuten. Halaxe jakin zuten gerrak irten zuela.

  • Mateo Malaxetxebarria Sardina-saltzailea eta okina albiste emaile

    Mateo Malaxetxebarria Lauzirika (1926) Gernika-Lumo

    Sardina-saltzailea edo okina izaten ziren sarri albisteak jakinarazten zizkietenak. Gernikako bonbardaketa izan zenean, ihesi joan ziren apirilaren 28an. San Pedro bezperan etxeratu ziren.