Gerraren hasiera

• Gerra sasoian etxeetan sartzen ziren; jendea herritik ihesi

  Martina Iturrioz Lazkano (1933) Lasarte-Oria

  Gerra sasoian Lasarten bizi ziren, kalean. Jendea etxeetara sartzen zela eta, beldurrez, Etxetxo baserrira joan ziren. Jende askok alde egin zuen herritik. Bere adineko batzuk, garai hartan ume zirenak, Errusiara edo kanpoko beste herrialde batzuetara bidali zituzten. Etxe guztietako ateak irekitzen zituzten, baina justu eurena eta maistrarena ez zituzten ireki.

• Gerraren hasiera, erbestea eta Bilbora itzulera

  Tere Rotaetxe Chalbaud (1919) Bilbo

  Umetan bi urte gaixorik egin zituen. Gerra zibilaren hasierak Ingalaterran harrapatu zuen eskolan eta ezin etxera itzuli. Ingalaterratik Frantziara joan zen eta han bat egin zuen gurasoekin. 1942an itzuli ziren Bilbora eta oso une gogorra izan zen. Aita 1948an itzuli zen, aurretik Venezuelan egon zen eta.

• Gerra hasi zen eguna

  Micaela Sasiain Ormazabal (1929) Lasarte-Oria

  Gogoan du Micaelak gerra hasi zen egunean bertan gurasoak eta anai-arrebak arropa sagardo upeletan gordetzen hasi zirela, Errusiara eramango zituztelako zurrumurrua zabaldu baitzen. Jendeak ihes egin zuen, eta janari dendetako poduktuak hartzen zituzten askok, hutsik gelditu baitziren dendak.

• Gerrako lehen eguna

  Maria Concepcion Beraetxe Aranburu (1925) Lasarte-Oria

  Maritxuk gogoan du nola aitaren lagun batzuk etxera etorri eta militarrak zetoztela kontatu zuten. Ihes egiteko esan zieten, baina amak etxean gelditzea erabaki zuen, haurdun baitzegoen bera. Jende mordoak egin zuen Bilbo aldera ihes gau hartan bertan.

• Gernikako bonbardaketaren bezperako bizipenak

  Migel Iturrate Arriortua (1923) Dima

  Gernikako bonbardaketaren bezperako bizipenak. Gernikara sartzerakoan sirena entzun zuten eta bandera atera zuten. 30 aireplano inguru pasa ziren eta paperak bota zituzten, Gernika bonbardatuko zutela esanez. Bonbardaketa egunean gordelekuan egon ziren.

• Gerraren hasierako hitzak

  Paula Iturralde Ormaetxea (1926) Anoeta

  Paulak sei urte zituen gerra denboran. Gogoan du Melillan gerran ibilitako gizon batek gerraren hasieran esan zituen hitzak.

• Gerra hasiera; gero, gosea

  Gregori Agirrezabala Iturbe () Anoeta

  Gregorik sei urte eta erdi zituen gerra hasi zenean. Orduko oroitzapenak. Zer esaten zen gerra hasieran. Gosea; ogia falta.

• Gerra garaiko bizipenak

  Gregori Agirrezabala Iturbe () Paula Iturralde Ormaetxea (1926) Anoeta

  Gregoriren anaia nagusia istripuz hil zen eta ahizpa zaharrena moja joan zen. Umeak bakarrik geratu ziren etxean eta, beraz, gerra garaian, frontera joateko moduko inor ez zuten etxean. Hala ere, aita, badaezpada, ezkutuan egon zen. Frontean hil edo zauritu ziren ezagunak aipatzen dituzte. Hauteskundeak.

• Otxandioko bonbardaketaz

  Adrian Amantegi Arteaga (1928) Emili Magunazelaia Bizkarra () Mañaria

• Jendea etxean gordeta

  Felix Arruti Bikandi (1932) Iurreta

• Gerraren hasiera atoan igarri zen Otxandion

  Jon Lasuen Goikolea (1921) Otxandio

• Zelan jakin zuen gerra hasi zala

  Balendin Lasuen Solozabal (1924) Zaldibar

• Gerra hasi eta Durangora bizitzera

  Jose Ramon Urizar Zurinaga (1931) Elorrio

• Luisita Lejarreta Otxandion dantzan, 1936ko uztailaren 17an

  Amaia Aroma Lejarreta (1937) Juanan Aroma Lejarreta () Esti Zurikarai Lejarreta () Durango

• Gerra hasi eta Nikolas Mendiolagarai soldadu

  None Mendiolagaraitarrak () Durango

• Gerra hasi eta giputxak etxean errefuxiatuta

  Josefina Agirre Urizar (1927) Paskual Uribe Jaio (1926) Durango

• Gerra hasi eta Primo Bastida Garitagoitia hil

  Juanita Bastida Bildosola () Berriz

• Gerra zelan hasi zen

  Txomin Aranbarri Larizubirrementeria (1924) Durango

• Gerra hasi eta Mendarora

  Maite Andueza Zabaleta (1935) Durango

• Zelan jakin gerra hasi zala

  Luzia Ganboa Eizagirre () Durango