Gerraren hasiera

• Tiro eta kanoikadak

  Inazia Llodio Bengoa (1917) Arrasate

  Gerra hasiera. Arrasaten milizianoak zeuden. Gero, herria militarrek hartu zutenean, erreketeak jarri ziren bertan. Murutik tiro eta kanoikadan izan ziren. Neskame zegoen etxea tiroz jo zuten. Beldurrez egoten omen ziren beti.

• Zerrajera kooperatibara erosketak egitear

  Inazia Llodio Bengoa (1917) Arrasate

  Gerra hasieran, dendak zabaltzen zituzten. Parrokia ondoan zegoen Zerrajera kooperatiban egiten zituen erosketak. Ignaziaren nagusiak bertan egiten zuen lan. Gerrak aurrera egin zuen moduan, jatekoa falta izan zen.

• Gerra zibilak ez zien, zorionez, ezbehar handiegirik eragin

  Miren Begoña Arriaga Leniz (1921) Eibar

  Udako oporrak pasatzera, Ispasterko baserrira bidean zegoen gerrari buruzko lehen aipamenak entzun zituztenean. Hamabost urte zituen orduan eta ondo gogoratzen du egun hura. Ispaster eta Ereñon egon zen Miren gerrak iraun zuen bitartean. Gerra garaian, G.A.C. lantegian egon zen aita hura bonbardatu zutenera bitartean; handik, Sestaora bidali zuten, armak prestatzen jarduten zuten lantegi batera. Zorionez, ez zitzaien ezer txarrik gertatu.

• 1936ko altxamendu militarraren eguna

  Secundino Loidi Erquizia (1919) Eibar

  1932an Armeria Eskolan hasi eta 1936ko uztailan bukatu zituen han ikasketak. Uztailaren 18an ikasleen afaria egin zuten eta hantxe izan zuten altxamendu militarraren berri.

• Gerra sasoian etxeetan sartzen ziren; jendea herritik ihesi

  Martina Iturrioz Lazkano (1933) Lasarte-Oria

  Gerra sasoian Lasarten bizi ziren, kalean. Jendea etxeetara sartzen zela eta, beldurrez, Etxetxo baserrira joan ziren. Jende askok alde egin zuen herritik. Bere adineko batzuk, garai hartan ume zirenak, Errusiara edo kanpoko beste herrialde batzuetara bidali zituzten. Etxe guztietako ateak irekitzen zituzten, baina justu eurena eta maistrarena ez zituzten ireki.

• Gerraren hasiera, erbestea eta Bilbora itzulera

  Tere Rotaetxe Chalbaud (1919) Bilbo

  Umetan bi urte gaixorik egin zituen. Gerra zibilaren hasierak Ingalaterran harrapatu zuen eskolan eta ezin etxera itzuli. Ingalaterratik Frantziara joan zen eta han bat egin zuen gurasoekin. 1942an itzuli ziren Bilbora eta oso une gogorra izan zen. Aita 1948an itzuli zen, aurretik Venezuelan egon zen eta.

• Gerra hasi zen eguna

  Micaela Sasiain Ormazabal (1929) Lasarte-Oria

  Gogoan du Micaelak gerra hasi zen egunean bertan gurasoak eta anai-arrebak arropa sagardo upeletan gordetzen hasi zirela, Errusiara eramango zituztelako zurrumurrua zabaldu baitzen. Jendeak ihes egin zuen, eta janari dendetako poduktuak hartzen zituzten askok, hutsik gelditu baitziren dendak.

• Gerrako lehen eguna

  Maria Concepcion Beraetxe Aranburu (1925) Lasarte-Oria

  Maritxuk gogoan du nola aitaren lagun batzuk etxera etorri eta militarrak zetoztela kontatu zuten. Ihes egiteko esan zieten, baina amak etxean gelditzea erabaki zuen, haurdun baitzegoen bera. Jende mordoak egin zuen Bilbo aldera ihes gau hartan bertan.

• Gernikako bonbardaketaren bezperako bizipenak

  Migel Iturrate Arriortua (1923) Dima

  Gernikako bonbardaketaren bezperako bizipenak. Gernikara sartzerakoan sirena entzun zuten eta bandera atera zuten. 30 aireplano inguru pasa ziren eta paperak bota zituzten, Gernika bonbardatuko zutela esanez. Bonbardaketa egunean gordelekuan egon ziren.

• Gerraren hasierako hitzak

  Paula Iturralde Ormaetxea (1926) Anoeta

  Paulak sei urte zituen gerra denboran. Gogoan du Melillan gerran ibilitako gizon batek gerraren hasieran esan zituen hitzak.

• Gerra hasiera; gero, gosea

  Gregori Agirrezabala Iturbe () Anoeta

  Gregorik sei urte eta erdi zituen gerra hasi zenean. Orduko oroitzapenak. Zer esaten zen gerra hasieran. Gosea; ogia falta.

• Gerra garaiko bizipenak

  Gregori Agirrezabala Iturbe () Paula Iturralde Ormaetxea (1926) Anoeta

  Gregoriren anaia nagusia istripuz hil zen eta ahizpa zaharrena moja joan zen. Umeak bakarrik geratu ziren etxean eta, beraz, gerra garaian, frontera joateko moduko inor ez zuten etxean. Hala ere, aita, badaezpada, ezkutuan egon zen. Frontean hil edo zauritu ziren ezagunak aipatzen dituzte. Hauteskundeak.

• Otxandioko bonbardaketaz

  Adrian Amantegi Arteaga (1928) Emili Magunazelaia Bizkarra () Mañaria

• Jendea etxean gordeta

  Felix Arruti Bikandi (1932) Iurreta

• Gerraren hasiera atoan igarri zen Otxandion

  Jon Lasuen Goikolea (1921) Otxandio

• Zelan jakin zuen gerra hasi zala

  Balendin Lasuen Solozabal (1924) Zaldibar

• Gerra hasi eta Durangora bizitzera

  Jose Ramon Urizar Zurinaga (1931) Elorrio

• Luisita Lejarreta Otxandion dantzan, 1936ko uztailaren 17an

  Amaia Aroma Lejarreta (1937) Juanan Aroma Lejarreta () Esti Zurikarai Lejarreta () Durango

• Gerra hasi eta Nikolas Mendiolagarai soldadu

  None Mendiolagaraitarrak () Durango

• Gerra hasi eta giputxak etxean errefuxiatuta

  Josefina Agirre Urizar (1927) Paskual Uribe Jaio (1926) Durango