Gerraren hasiera

  • Elias Euba Gerrako lehen egunak

    Elias Euba Irakulis (1920) Amorebieta-Etxano

    Gerrak irten zuenean, Zornotzan jaiak ziren. Lehenengo aldiz neska batekin dantza egin zuen. Hala zeudela, milizianoak fusilekin iritsi ziren kamioeitan eta dantzaldia bukatu behar izan zuten. Bonbardaketak gertatu zirenean, Lezamara joan zen ganaduak hartuta. Handik Argentalesera joan zen eta nazionalak sartu zirenez, etxera bueltatu zen. Zornotza guztia erreta topatu zuen.

  • 672 Gerraren etorrerako bizipenak

    Mariano Elustondo Aizpiri (1912) Elgoibar

    Maiatzean hauteskundeak egin, eta uztailean gerra hasi zen. Nola bizi izan zuten gerraren etorrera. Irailean sartu ziren Elgoibarrera eta berari ere gerrarako deitu zioten. Gerrako bizipenak. Milizianoei jatekoa eman zietela gogoratzen du.

  • Miren Vallejo Arriaga Soldadu frankistak herrira sartu zireneko bizipenak

    Miren Vallejo Arriaga (1923) Elgoibar

    Gerraren hasiera nola bizi izan zuten kontatzen du Mirenek. Soldaduak sartzen ikusi zituzten. Aitak balkoira irten eta "Gora Euskadi askatuta!" oihukatu zuen; barrutik atera zitzaion, abertzale sutsua zen eta. Parean karlistak bizi ziren. ANVkoa zen aita.

  • Itziar Ajuria Garate Gerra Zibileko bizipenak

    Itziar Ajuria Garate (1924) Elgoibar

    Gerra zibila hasi zenean aita Batzokiko lehendakaria zen eta horregatik zalantzan egon zen ihes egin ala ez. Orduko bizipenak. Soldaduak etxean hartu behar izaten zituzten. Hasieran bi errekete etorri zitzaizkien etxera eta herria "kristautzera" zetozela esan zieten. Bere ama asko haserretu zen, oso kristaua zen eta. Beste behin soldaduek esan zieten bi espia harrapatu zituztela. Berehala hil zituzten.

  • Iñaki Gorostiza Aitak egunkarietan idazten zuen; gerra sasoian ihesi

    Iñaki Gorostiza Etxaniz (1932) Elgoibar

    Etxean ez zuen ezagutu euskarazko aldizkaririk, gerraostean debekatuta zeuden eta. Aitak hiru egunkaritan idazten zuen, herriko kontuen berri emateko. Gerra sasoian ihes egiteko abisatu zioten eta Deustura alde egin zuen. Ama zortzi seme-alabarekin bakarrik geratu zen. Ordurako anaia nagusiena "pintxe" moduan lanean hasita zegoen.

  • Gerran, itsasontziak armamentua eta pertsonak garraiatzeko

    Jesus Arrizabalaga () Mutriku

    Gerra hasi zenean, arrantzara atera ziren. Bueltan, itsasontzia konfiskatu zieten armamentua Bilbora garraiatzeko.

  • Gerran preso; Langile batailoiak

    Patxi Lizardi San Sebastian (1914) Mutriku

    Gerra hasi zenean mendira ihes egin zuen. Harrapatu egin zuten Bilboko Arriaga antzokian, Gasteizen eta Logroño zezen-plazan egon zen preso. Handik langile batailoietara bidali zuten Teruelera, Castellonera, Murtziara... Bilbo erori eta gutxira hasi zen langile batailoian eta bi urte inguruz ibili zen bertan.

  • Jose Luis Arakistain Mutrikun nazionalak sartu zirenean

    Jose Luis Arakistain Jainaga (1928) Benigno Arrizabalaga Azpiazu (1934) Mutriku

    Mutrikun nazionalak sartu ziren eguna nola izan zen. Bonbardaketak. Hegazkinak.

  • Jose Luis Arakistain Soldadu nazionalak baserrian lotan

    Jose Luis Arakistain Jainaga (1928) Mutriku

    Jose Luis-en baserrian ehun eta piku soldadu nazionalek lo egiten zuten.

  • Gerra garaiko kontuak Mutrikun

    Enkarna Furundarena Goenaga (1919) Mutriku

    Bittor Berasaluzeri buruz. Erreketeak.

  • Pepita Larrañaga Errepublikanoak, Osinalde gaineko etxean

    Pepita Larrañaga Mendizabal (1923) Mutriku

    Nazionalak Mutrikura sartu aurretik, mutil-taldeak sortzen hasi ziren borrokara joateko. Karlistak preso mantentzeko kartzela zabaldu zen Erdiko Kalean. Errepublikanoen egoitza Osinalde gaineko etxean egon zen.

  • Ramon Irastorza Erreketeak Irunen sartzea

    Ramon Irastorza Artola (1927) Irun

    Frankistak Irunen sartu ziren gerra hasi eta egun gutxira. Katean banatu egin ziren, batzuk Oiartzun aldera, beste batzuk Irunera eta besteak Donostiara. Indarrez eta armatuta sartu ziren.

  • Markos Kortabarria Lete Gerra hasieran oihalgintzako lantegi guztiak martxan

    Markos Kortabarria Lete (1917) Bergara

    Gerra sasoian ahal ziren oihal-lantegi guztiak martxan ipini zituzten, armadarako oihalak behar zituzten eta. Hasieran gudarientzako oihalak egin zituzten eta gero nazionalentzat.

  • Flora Gauba Lete Gerrateko bizipen gogorrak; aita ihesi

    Flora Gauba Lete (1922) Bergara

    Gerra hasi zenean, ama lau seme-alabak hartuta bere jaiotetxera abiatu zen eta milizianoekin topo egin zuten bidean. Ordurako aita ihes eginda zegoen. Itzuli zenean, etxean kartzelan bezala egon zen denbora batez eta lanik ere ezin zuen egin. Sasoi gogorrak bizi izan zituzten. Militarrek ahizpa zaharragoa dantzaldietara joatea nahi izaten zuten, baina amak gogor egin zien.

  • 182 Gerra sartu zenekoa eta batailoiak

    Luis Aranzabal Gabilondo (1922) Bergara

    Gerra nondik sartu zen azaltzen du. Gerra sartu zenean, ardiak segituan ekarri zituzten menditik; baina hori oso arriskutsua zen. Bergaran egondako batailoiei buruz hitz egiten du.

  • lucia farras Santa Marina egunez hasi zen gerra

    Lucia Farras Laskurain (1926) Bergara

    Gerraren hasiera kontatzen du. Santa marina eguna zen, festan zeuden. Berria jakin zutenean etxera etorri ziren arin. Aita, errepublikanoen buruzagia, berehala hasi zen mugitzen. San Antonion "kontrol" berezia jarri zuten.

  • Migel Okina Salsamendi Antzuolako sakristaua hil zuten Bergaran

    Migel Okina Salsamendi (1924) Bergara

    Gerrako oroitzapenak. Tropak sartu zirenean, kasinoa sakeatu zuten, eta gauzak plazan erre zituzten. Milizianoek Antzuolako sakristaua kartzelatik atera eta hil egin zuten; asturiarrak izan ote ziren. Labaderoan bota zuten gorpua, eta mutikoak ikustera joan ziren.

  • Maria Luisa Arabiourrutia Gerraren hasiera; miliziano jantzitako emakume taldea

    Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

    Gerraren hasiera oso ondo gogoratzen du. Santa Marina jaiak ospatzen ziren. Emakume talde bat ikusi zuten miliziano jantzita "Viva Rusia" oihukatzen.

  • Benedikta Olazabal Zumaian eskolan gerra hasi zenean

    Benedikta Olazabal Bastida (1921) Mutriku

    Gerra hasi zenean, Benedikta Zumaian zegoen ikasten. Mojei abitua kendu zieten. Eskola non zegoen. Madriletik ikasle batzuk eraman zituzten eskolara. Ikaskideei buruz hitz egiten du.

  • Benedikta Olazabal Emakumeak eta haurrak kamioietan eramaten zituzten gerra hasi zenean

    Benedikta Olazabal Bastida (1921) Mutriku

    Eskolatik prozesioak egiten zituzten. Uniforme marroia erabiltzen zuten. Gerra eskolan pasatu zuen, ez Mutrikun. Emakumeak kamioietan nola eramaten zituzten ikusten zuten.