Borroka

• Ebrotik Bartzelonara eta handik Portboura erretiradan

  Patxi Azkarate Maturana () Bego Elejabarrieta Gonzalez () Bilbo

• Gerratean Antzuolako Urrutia baserrian

  Luis Payros Agirrezabal (1930) Bergara

  Gerra garaiko oroitzapen gutxi du. Nazionalak San Migeletik behera etorri zirenean izebaren etxean zeuden. Frontea Bergaran egon zen denboran Antzuolako Urrutia baserrian egon zen familia osoa, Balentin Berriotxoaren amaren jaiotetxean. Gogoan du hegazkin batzuk beste hegazkin bat metrailatzen ikusi zituela.

• Aitita Gudari. Aititaren anaia anbulantzia gidaria bonbak hil.

  Iñigo Mendibil Arando (1971) Atxondo

• Mateo Markoida gerrara eta zelan jakin zuten non zegoen lurperatuta.

  Iñigo Mendibil Arando (1971) Atxondo

• Otxandioko bonbardaketaz

  Santiago Mendizabal Bengoa (1916) Abadiño

• Julian anaia nazionalekin soldadu derrigorrean

  Santiago Mendizabal Bengoa (1916) Abadiño

• Martxoaren 31ko bonbardaketa eta ametrailamenduak

  Santiago Mendizabal Bengoa (1916) Abadiño

• Sukarrieta batailoian

  Santiago Mendizabal Bengoa (1916) Abadiño

• Galdakaon preso hartzetik Palentziarainokoa

  Santiago Mendizabal Bengoa (1916) Abadiño

• Lau anaiak gerran

  Santiago Mendizabal Bengoa (1916) Abadiño

• Martxoaren 31ko bonbardaketa Bernatik

  Juanita Olariaga Esturo (1928) Amorebieta-Etxano

• Martxoaren 31n Gregorio Durangoko ospitalean

  Gregorio Urionaguena Arriaga (1917) Abadiño

• Gregorio gerrara

  Gregorio Urionaguena Arriaga (1917) Abadiño

• Anaia eta osaba frontera derrigortuta

  Begoña Zubizarreta Mujika (1922) Bergara

  Gerra zibila hasi zenean, Begoñaren anaia militarizatuta zegoen Soraluzeko kainoi fabrikan hasi zen lanean, pentsaturik ez zutela frontera eramango. Baina hala ere eraman egin zuten. Osaba bat ere "kamillero" moduan eraman zuten frontera, bost ume txiki etxean lagata. Asko sufritu zutela dio.

• Gerra sasoiko isuna; aita mehatxupean frontera

  Begoña Zubizarreta Mujika (1922) Bergara

  Gerran ez zuen seniderik galdu, baina asko sufritu zutela dio. Herritarren artean ikusiezinak sortu ziren. Aitari isuna jarri zioten eta diru guztiak kendu zizkioten. Eman zieten ordainagirian jartzen omen zuen borondatez eman zutela diru hura espainiar armadarentzat. Gainera, aita idiekin eta gurdiarekin mendira eramaten zuten, munizioa jasotzera, mehatxupean. Begoñak 13 urte zituen eta une gogorrak bizi izan zituztela dio.

• Gerratean senar-emazte batzuk eta haien laguntzailea etxean

  Begoña Zubizarreta Mujika (1922) Bergara

  Gerra sasoian kanoiak ipini zituzten euren etxetik gertu. Senar-emazte batzuk eta haien laguntzailea etxean hartzera behartu zituzten. Gizona, Emilio izenekoa, kapitaina edo sarjentua zela uste du. Haien inguruko kontuak. Laguntzailea oso desatsegina omen zen. Denbora dezente pasa zuten euren etxean. Azkenean, gizona ondo portatu zen eurekin eta, arazorik baldin bazuten, berarengana jotzeko esan zien.

• Izebak gerran bizitako egoera garratzak

  Edurne Laborda Astiazaran (1923) Bergara

  Gerra sasoiko kontu gordinak. Osaba-izebak Elgetara bidean bizi ziren. Osaba moroek hil ei zuten, emaztea haurdun zegoela. Izebak Gernikan izan zuen umea, baina hilda jaio zen. Beste alaba Frantziara eraman zuten eta sakabanatuta ibili ziren ama-alabak gerratean. Izebak burua galdu zuen azkenean.

• Senarra oharkabean Gernikako bonbardaketan

  Edurne Laborda Astiazaran (1923) Bergara

  Senarra Gernikako bonbardaketan egon zen, hodiren batean ezkutatuta. Zubiaurren jolasean zebiltzala, soldadu batzuek ea Intxortarako bidea zekiten galdetu zieten. Bi anaia joan ziren haiei bidea erakustera. Bitartean, erreketeak sartu ziren eta ezin etxera itzuli. Amak anaia zaharragoa bidali zuen haien bila. Ihesean Bilboraino joan ziren hiru mutikoak. Gernikan zeudela, bonbardaketaren ondorioz, sakabanatu egin ziren eta ez zuten izan elkarren berririk.

• Fusilen bala eta kartutxoekin nola jolasten zuten umeek

  Pedro Inza Duñabeitia (1931) Bergara

  San Kristobalgo eskolan euskaraz ikasten zuten. Adin desberdinetako neska-mutil ugari elkartzen ziren. Gerraostea zen. Inguruko baserri batean soldadu asko egon ziren. Umeek han aurkitutako bala eta kartutxoak eskolako atarian zegoen pinu baten ipurdian jarri eta su nola ematen zioten kontatzen du.

• Gerra sasoian aitajaunarekin bizi izandakoa

  Pedro Inza Duñabeitia (1931) Bergara

  Gerra sasoian, mutikoa zela, aitajaunari soroan gora atzetik segituta bizi izan zuen gertaera. Nazionalek hegazkinetatik bonbak bota zituzten, nahiz eta behean zeudenek (haiek ere nazionalak) zapi zuriak atera. Beldurtuta, etxera itzuli ziren eta Pedroren aitak errieta egin zien biei.