Borroka

• Gerratean partaide, baina armarik hartu gabe

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  Gerra garaiko kontuak. Euren etxean egon ziren mutilek gerratean nola parte hartu zuten: bata kotxearekin boluntario Kirikiño batailoian, bestea Elgetan "azemilero"... "Azemilero"ek asto edo mandoarekin jatekoa eramaten zuten frontera.

• Durangoko bonbardaketa; bi ahizpa gazte hilda

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  Durangoko bonbardaketa. Bonbak jausten ikusi zituzten. Amama eta osaba falta zirenez, aititak 14 urteko mutikoa bizikletarekin bidali zuen, baina ez zioten utzi Matienatik aurrera pasatzen. Ezagun batek esan zien bere neska-laguna hilda ikusi zuela. Bi ahizpa hil ziren. Ezkongabeak zirenez, hil-kutxa zurietan eraman zituzten. Bere aita hondakin artetik jendea ateratzera eraman zuten. Arratsaldeko bonbardaketa are bortitzagoa izan zen.

• Durango bonbardatu ostean, Berriztik Oromiñora

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  1937ko martxoan, Durangoko bonbardaketa pasa eta berehala, Oromiñoko Trazola baserrira joan ziren ihesean. Aitita gurdiarekin eta ganaduekin joana zen. Lau umeak beste emakume batekin, karroa trastez beteta. Gogoan du Durango oinez zeharkatu zutela erdi-erditik. Oraindik sutan zegoen herria.

• Familia sakabanatuta; milizianoak baserrian

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  Durangoko bonbardaketa ostean, Berriztik Oromiñoko Trazola baserrira joan ziren. Aitita goizean joan zen ganaduarekin eta umeak atzetik beste emakume batekin. Ama eta amama etxean geratu ziren, arratsaldean norbait bila joango zitzaielakoan. Baina milizianoak ihesean hasi zirelako bideak itxi zituzten eta ezin izan ziren Ereñatik pasa, haien bila joateko. Amari eta amamari milizianoak joan zitzaizkien baserrira.

• Oromiñon bi fronteren erdian; milizianoak

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  Oromiñon bi fronteren erdian egon ziren. Behin nazionalen aldera ihesean zaurituta zihoan gizon batekin batera miliziano batzuk joan zitzaizkien Trazolara, tartean bat "galoiduna". Jarrera oso egokia izan omen zuen. Orduan bizitakoak.

• Aitita bost umerekin Oromiñotik Berrizera bueltan

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  Oromiñon zeudela, ganadu mordoarekin eta gurdia bete-bete eginda zihoan gizon bat nola tirokatu zuten ikusi zuten. Gizonari ez zitzaion ezer gertatu, baina ganaduak hil zituzten. Han ez zeudela ondo pentsatuta, bost umeak hartu eta Gorroñorantz abiatu zen aitita, behia sokatik hartuta. Horrez gain, ahate handi bat ere eraman zuten. Iurreta parean zubia apurtuta zegoen eta gizon batek lagundu zien, nondik joan behar zuten esanda.

• Soldaduen beldurrez, soroan gauez lanean

  Maria Luisa Arabiourrutia Gorroño (1927) Bergara

  Oromiñotik Gorroñonera bueltatu eta gero artoak erein zituzten. Oromiñotik eraman zuten behi makala Bergaratik ekarritako beste behi makal batekin uztartu zuten. Aitak zaldia erosi zuen Gasteizen. Soldaduen beldurrez, gauez lan egiten zuten soroan. Bera gau osoa ibilita ei dago itaurrean, ilargiaren argitan. Sekula baino arto eta piper hobeak jaso omen zituzten.

• Nikasio Otzerinjauregi Iturriaga

  Mariluz Otzerinjauregi Iza (1950) Hodei Zenikaonaindia Otzerinjauregi (1980) Jasone Zenikaonaindia Otzerinjauregi (1977) Iurreta

• 1937ko martxoaren 31ko bonbardaketa

  Karmen Albistegi Agirre (1922) Izurtza

• Kinto altxatu Elgetara eta gero Mirandara Preso

  Sebastian Erdoiza Jaio (1916) Iurreta

• Emili: batetik bestera nazionalak sartu arte

  Adrian Amantegi Arteaga (1928) Emili Magunazelaia Bizkarra () Mañaria

• Martxoaren 31ko bonbardaketa

  Adrian Amantegi Arteaga (1928) Emili Magunazelaia Bizkarra () Mañaria

• Otxandioko bonbardaketaz

  Adrian Amantegi Arteaga (1928) Emili Magunazelaia Bizkarra () Mañaria

• Otxandioko bonbardaketaz

  Txomin Bengoa Axpe () Otxandio

• Celestino Zarrabeitia "Txarakas" ihesi

  Felix Arruti Bikandi (1932) Iurreta

• Martxoaren 31ko bonbardaketa

  Felix Arruti Bikandi (1932) Iurreta

• Martxoaren 31ko bonbardaketa (Rosario)

  Frantziska Galarza (1922) Rosario Zamakona Areitio (1932) Iurreta

• Martxoaren 31ko bonbardaketa Goiuritik (Pantxi)

  Frantziska Galarza (1922) Rosario Zamakona Areitio (1932) Iurreta

• Martxoaren 31ko bonbardaketa

  Begoñe Andone Erdoiza Uribarrena (1920) Iurreta

• Otxandioko bonbardaketaz

  Begoñe Andone Erdoiza Uribarrena (1920) Iurreta