Borroka

  • Placida Azpitarte Aita kartzelatik ateratzeko, oiloa eta txitak opari

    Placida Azpitarte Egia (1915) Berriz

    Aita libre laga zuten. Evaristo Zabalak `Berdugo´ari oparia lagatzeko gomendatu zien, aita libratzeko eragin zezan, eta oiloa txitekin laga zioten. Anaia frankistekin ibili behar izan zen gerran.

  • Rosario Arrizabalaga Nazionalak Irisarretik behera; Sinboako babeslekuak

    Rosario Arrizabalaga Esnaola (1924) Mutriku

    Nazionalak Irisarretik heldu ziren Mutrikura. Sinboako babeslekua.

  • Rosario Arrizabalaga Soldadu italiarrak "Txurrukaneko" etxian

    Rosario Arrizabalaga Esnaola (1924) Mutriku

    "Txurrukaneko" etxean soldadu italiarrak egon ziren. "Al Italiano" eta "El Abisinio" abesten zuten haiekin.

  • Itziar Andonegi Anaia, Castro Urdialesen preso

    Itziar Andonegi Sustaeta (1920) Mutriku

    Itziarren anaietako bat frontean zauritu zen eta aitarekin Donibane Lohitzunera lehenengo eta Bilbora gero ihes egin zuen. Castro Urdialesen preso egon zen.

  • Itziar Andonegi Nazionalek deitutako manifestazioetara derrigorrez joan beharra I

    Itziar Andonegi Sustaeta (1920) Mutriku

    Nazionalek herri edo hiri bat hartzen zutenean, oihuka abisatzen zuten herrian zehar eta manifestaziorako deia egiten zuten. "La toma de Teruel!" oihukatzen zutela gogoratzen du eta atez ate joaten ziren abisua pasatzen. Derrigorrez joan behar izaten zuten.

  • Itziar Andonegi Nazionalek deitutako manifestazioetara derrigorrez joan beharra II

    Itziar Andonegi Sustaeta (1920) Mutriku

    Nazionalek deitutako manifestazioetara derrigorrez joan behar izaten zuten. Atez ate jendearen bila joaten ziren, gehienak emakumeak eta haurrak. Herritarrak ez ziren isilik gelditzen eta aurre egiten zieten nazionalei.

  • Pepita Larrañaga Zabiel etxean ekonomatoa

    Pepita Larrañaga Mendizabal (1923) Mutriku

    Maristen etxea zeneko gaur egungo Zabiel etxean, soldaduentzat ekonomatoa zegoen. Intendentzia ere izan zen. 

  • Pepita Larrañaga Ekonomatoan barra librea gerra hastean

    Pepita Larrañaga Mendizabal (1923) Mutriku

    Gerra hasi zenean, gizonezko asko borrokara joan ziren. Gerora, herriak ere bidaltzen zituen eta orduan derrigorrez joan behar zuten. Esaten zen, marokotik soldaduak helduko zirela eta jendea hiltzen zutela. Ekonomatoan barra librea. Ametzanekuaren ondoan zer erosten zuten. Soldaduak dendetatik eta ekonomatotik botatzen zituzten herritarrak, haiek janaria hartzeko.

  • Soldadu italiarrak herriko etxeetan lotan

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Aitarekin batera beste lagun bat ere ba omen zegoen preso. Italiar soldaduak herriko familien etxeetan lo egiten zuten. Aitari espetxera etxetik koltxoia eraman zioten.

  • "Txurrukaneko" tabernan armak ezkutatzen

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Aita atxilotu zuten, norbaitek "Txurrukaneko" tabernan armak gordetzen zituztela salatu zuelako. Aitaren salaketa eta epaiketako dokumenturik ez dute.

  • Aitaren fusilamendua

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Aita espetxean inkomunikatuta egon zen. Norbaitek esan zien, horrek hurrengo egunean fusilatuko zutela esan nahi zuela. Aita non eta nola fusilatu zuten. Abadea bertan zen.

  • Udalaren jarrera aitaren fusilamendua eta gero

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Aita fusilatu eta hurrengo egunean, ama udaletxera joan zen azalpen eske, ez bait zuten epaiketa prestatzeko denborarik izan . Gerora, udaletxeko norbaitek esan zion berriz ezkontzeko.

  • Herriko soldaduek fusilatu zuten aita, ez italiarrek

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Aita fusilatu eta gero, etxean zituzten soldadu italiarrek etxea utzi zuten, lotsaz. Aita, herriko soldaduek fusilatu zuten. Soldaduak Zabiel inguruan egoten ziren.

  • Tropak herrira sartzen bandera ezberdinekin

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Mutrikun tropa ezberdinak egon ziren. Errepublikanoak bandera zuriarekin sartzen ziren. Italiarrak harritu egiten ziren "gorrien" etxeetan elementu erlijiosoak zeudela ikustean. Nazionalak Espainiako banderarekin sartzen ziren herrira.

  • Errekisatzeak eta mehatxuak

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Nahiz eta soldaduak herriak egon, bizitza normala egiten zuten. Herriko nazionalak egiten zituzten errekisatzeak etxeetan. Mehatxuak.

  • Fusilatu eta gero kanposantuan hilobiratu zuten

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Aita kanposantutik kanpo zegoen sagasti batean fusilatu zuten. Zipriana Lete, Taurina Flores eta medikua joan ziren gorpuaren bila. Garbitu, frantziskotarren abituaz jantzi eta kanposantuan hilobiratu zuten.

  • Don Pepeneko etxea, denen koartela

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Gerra garaian mutilak eta gizonak falta ziren herrian. Munizioak nora eramaten zituzten. Herrira sartzen ziren soldadu guztiak (karlistak, gorriak, errepublikanoak...) "Don Pepeneko" etxean geratzen ziren.

  • Soldaduak patruilatzen

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Herrian soldaduak patruilatzen ibiltzen ziren. Ibilbideak.

  • Soldaduen etxolak

    Maria Dolores Arrizabalaga Mugerza (1927) Mutriku

    Gerra garaian baserri ingurua nolakoa zen. Inguruko lantegiak eta etxeak. Soldaduen etxolatik pasatzean, ibiltzeko baimena erakutsi behar zuten.

  • Rosario Arrizabalaga Anaia gerran hil zen, itota

    Rosario Arrizabalaga Esnaola (1924) Mutriku

    Anaietako bat gerran hil zen, itota, Balear Uharteetan.