1931-1936: II. Errepublika

  • 98 II. Errepublikaren aldarrikapena

    Bernabe Errasti Ibarzabal (1910) Eskoriatza

    II. Errepublikaren aldarrikapena. Berak 20 urte zituen, eta eguna nola gogoratzen duen kontatzen du.

  • 503 Eskolako bizipenak 34ko erreboluzioan

    Esperanza Uribarren Liziaga (1922) Eskoriatza

    Jolas-orduan ere neskak eta mutilak banatuta ibiltzen ziren, ordu desberdinetan irteten ziren eta. Eskola bukatutakoan elkartzen ziren soilik. 1934ko erreboluzioa irten zenean bera zigortuta zegoen; orduko bizipenak.

  • 396 Erlijioa errepublika garaian

    Kontxita Anduaga Lamariano (1923) Luis Anduaga Lamariano (1922) Cecilia Kortabarria Araiztegi (1928) Antzuola

    Dotrina kontuak. Errepublika garaian eskolan ez zen dotrinarik ematen.

  • 396 Hezkuntza errepublika garaian

    Kontxita Anduaga Lamariano (1923) Luis Anduaga Lamariano (1922) Cecilia Kortabarria Araiztegi (1928) Antzuola

    Hezkuntza errepublika garaian. Erlijio arrasto guztiak kendu ziren eskoletatik. Niceto Alcalá Zamora Antzuolatik pasatu zen.

  • Begona Gabilondo Doña Rufina

    Begoña Gabilondo Etxaniz (1921) Azkoitia

    Eskolako maistrak, doña Rufinak, egundoko pazientzia zuen; jo ere egiten zituen, baina asko ikasi zuten. Herrian botazioa egin zen behin, eta Mateo Mujika joan zen. "Estatuto sí o no" zen bozkatu beharrekoa. "Mateo Mujika es un cabrón" agertu zen boto-paperen artean, eta doña Rufinak desagerrarazi egin zuen papera, karlistak gaizki uzten zituelako horrek. Aizarnakoa zen doña Rufina, eta karlista zen. Gogorra zen, zorrotza, baina irakasle ona.

  • Maria Josefa Atxega Anaia, errepublika garaiko eskolan ibilia

    Joxepa Atxega Olasagasti (1932) Lizartza

    Anaia zaharrenarekin sei urteko aldea du Joxepak. Anaia errepublika garaiko eskolan ibili zen, eta euskaraz ikasi zuen.

  • Enriketa Aranburu Batzokiak oparitutako jostailuak

    Enriketa Aranburu Garaiar (1926) Hernani

    Jostailuak: Batzokitik bidaltzen zituzten sasoi batean. Sukaldetxoa tokatu zitzaion berari. Batzokiko mitinak. Bere izena esan zuten, eta segi, oparia jasotzera. Beste ahizpei zer eman zieten kontatzen du.

  • Bitoriana Artola Eskola erdaraz eta dotrina euskaraz

    Bitoriana Artola Agirre (1918) Lezo

    Lezoko eskolara joaten zen. Maistra ona zutela dio, baina bera ez zen asko joan. Osasun arazoengatik eta ilobak zaintzen zituelako. Asko gustatzen zitzaion irakurtzea. Marrazketan txarra. Dolores Lopez zen maistra. Ez zekien euskaraz, baina ez zien errieta egiten euskaraz egiteagatik. Dotrina euskaraz. Mutilek maisua zuten. Liburuak.

  • Maddi Garmendia Salaberria Igandetan erosten zuten egunkaria: 'El Día'

    Maddi Garmendia Salaberria (1924) Lezo

    Ez du irratirik ezagutu etxean. Tabernetan egoten zen irratia. Igandetan egunkaria erosten zuten; El Día. Gero, bandoa ere jotzen zuten.

  • Xalbadora Roldan Pospolinetan ibili zen dantzan, gerra aurrean

    Xalbadora Roldan Iturrioz (1922) Andoain

    Pospolinak zer ziren. Batzokian biltzen ziren; Donostiatik Barriola andereñoak joaten ziren dantza erakustera. Ezpata dantzariak ere bazeuden. Martin Lasarte Realeko entrenatzailearen familiaren kontuak.

  • Xalbadora Roldan "Poxpolinak gera" eta "Gora Euzkadi" abestiak

    Xalbadora Roldan Iturrioz (1922) Andoain

    Pospolinen abestia: "Poxpolinak gera". "Gora Euzkadi" abestia ere kantatzen du.

  • Xalbadora Roldan Batzokiko antzezlanak

    Xalbadora Roldan Iturrioz (1922) Andoain

    Antzerkia ere egiten zuten batzokian. Abesti bat kantatzen zutela du gogoan. Bederatzi neska ezkongai kantua kantatzen du. Antzezle moduan ez zen ibili. Orduko antzezlanak: Mendi-mendiyan.

  • Xalbadora Roldan Andoainen denetik: karlistak, sozialistak, komunistak...

    Xalbadora Roldan Iturrioz (1922) Andoain

    'Círculo Carlista' ere bazen Andoainen. Non zegoen, batzokitik gertu. Errepublikazaleen zentroa ere bazegoen eta sozialistena. Komunistak lepo gorria lepoan ibiltzen ziren. Denetik zegoen, 4.000 biztanle baino gutxiago izan arren. Istilu handirik ez zen izan politikarien artean. Are gehiago: jauntxoek errepublikazaleei lagundu zieten gerra etortzean.

  • Dionisio Amundarain Alegria Eskolara Errepublika garaian

    Dionisio Amundarain Alegria (1922) Ibarra

    Errepublika garaian bederatzi urte zituen eta baserrian ez zen ezer jakiten. Eskolara orain Udaletxea dagoen eraikuntzara joaten zen. Jolastu egiten zuten.

  • 98 Eskola kontuak; hezkuntza errepublika garaian

    Bernabe Errasti Ibarzabal (1910) Eskoriatza

    Eskola kontuak. Klaseak erdaraz izaten ziren. Bera umea zenean, irakasle euskaldunik ez zegoen Eskoriatzan. Errepublika garaian maisu-etxeak egin ziren auzo gehienetan. Umeen artean eskolan erdaraz egin behar izaten zuten; diziplina handia. Errepublikaren ondorenean etorri zen askatasun pixka bat eskolan ere. Primo de Riveraren diktadura.

  • 908 'Centro Republicano'a Elgetan

    Juan Erostarbe Olañeta (1921) Elgeta

    Errepublika garaian Eibartik eraman zuten bandera Elgetara. Elgetan Centro republicano zeritzana zegoen.

  • 1016 Ezkutuko estraperloa

    Angeles Arantzeta Alberdi (1917) Maria Luisa Arantzeta Alberdi (1919) Elgeta

    Estraperloa ezagutu zuten; Elgetan estraperloan ibiltzen zen baten aipamena egiten dute. Errepublika garaian Elgetara bandera eraman zutenekoa.

  • 401 Gasteizko seminario nagusia; II Errepublikaren aldarrikapena

    Jose Azkarate Arejolaleiba (1915) Eskoriatza

    Seminarioa nolakoa zen. Jantokia; kapila txiki bat; logelak... Beraiek Saturraranen zeudela, Gasteizko seminario nagusi berria amaitu zuten (1930). Inaugurazio ekitaldira Alfonso XIII joan zen. Urtebete beranduago Errepublika aldarrikatu eta erregea Espainiatik joan behar izan zen. Orduko gogoetak. Ikurrina.

  • 401 Erlijioa eta politika seminarioan; abertzaletasuna

    Jose Azkarate Arejolaleiba (1915) Eskoriatza

    Ikasleen arteko giroa nolakoa zen. Errepublika garaian politika kontuak garrantzi gehiago hartzen hasi ziren eta abertzaletasuna nabarmentzen hasi zen poliki-poliki, batez ere Bizkaia eta Gipuzkoako abadegaien artean... Irakasleek politika kontuak ez zituzten aipatu ere egiten. Don Mateo Mujika.

  • 401 II. Errepublikaren aldarrikapena; abertzaletasuna eta Aberri Eguna

    Jose Azkarate Arejolaleiba (1915) Eskoriatza

    II. Errepublika aldarrikatu zeneko kontuak. Bertsopaperak irten ziren gaiaren inguruan eta horietako bat gogoan du oraindik. Euzkadi aldizkaria. Primo de Riveraren diktadura. El Día aldizkaria. Lehenengo Aberri Eguna Saturraranen. Abertzaletasun sentimendua.