1931-1936: II. Errepublika

  • 969 Eibarren Errepublika aldarrikatu denbora baino lehen

    Jose Kareaga Guridi (1930) Eibar

    Irungo bi gizon etorri ei ziren Eibarrera errepublika aldarrikatuta zegoela esanez. Bandera ipini eta gero galdezka hasi ziren han eta hemen, eta inork ez zekien ezer. Beldurra. Alfonso XIII.ak alde egin zuen eta odolik isuri gabe heldu zen errepublika.

  • 969 34ko Iraultza

    Jose Kareaga Guridi (1930) Eibar

    Lau urte zituen bakarrik, baina badu "34 Iraultzaren" oroimen txikiren bat. Aita zuri-zuri etorri ei zen etxera. Zenbait sozialista, Toribio Etxebarria esaterako, ez ziren "iraultza" haren aldekoak izan.

  • 896 Errepublika aldarrikatu zenean

    Maritxu Osa Unamuno (1921) Eibar

    Errepublika aldarrikatzea pozgarria izan zen. Untzagan zegoen bera. Plaza de la Republica jarri zioten izena, eskailera batera igota. Sozialista asko eta nazionalista asko zegoen.

  • lucia farras Aita Izquierda Republicana-ko burua

    Lucia Farras Laskurain (1926) Bergara

    Aita errepublikanoa zen, Izquierda Republicana-koa. Komisario politikoa izan zen gerra sortu zenean (1936ko udan). Errepublikaren bandera ipinita dute etxean. Herriko karlista batek eta osaba apaizak kentzeko eskatu izan diete, baina ez dute kenduko.

  • lucia farras Bergarako errepublikano nabarmenak

    Lucia Farras Laskurain (1926) Bergara

    Centro Republicanoa lehenengo Mujika Ferreteriaren gainean egon zen (Bidakruzeta Kalea), eta, gero, Ollagorra Tabernan (Barrenkale). Mujika, Mazorriaga, Berroia, Bilbao, Luis Perez gogoratzen ditu gizonezkoen artean eta Maritxu Lopez "La Rubia Peligrosa", Marina Ilarduia, Pia García, emakumeen artean. Neska ederrak ei ziren.

  • lucia farras Alcalá Zamorari berak eman zion lore-sorta

    Lucia Farras Laskurain (1926) Bergara

    Alcalá Zamora (Errepublikako Presidentea) Bergarara etorri zenean Luciak eman zion lore-sorta. Bergarako emakume errepublikanoen izenak berriz: Maritxu Lopez "La Rubia Peligrosa", Marina Ilarduia, Bakaikoa... Dantzaldiak egoten ziren egoitzan. Francisco Aranak jotzen zuen pianoa.

  • lucia farras Antzerkia errepublikanoen egoitzan

    Lucia Farras Laskurain (1926) Bergara

    Antzerkiak ere egiten ziren Centro Republicanoan. Aitak erosten zituen libretoak. Oraindik etxean dute "Manitas de plata" izenekoa. Neskek ere egiten zuten; Bakaikoanekoa, Ilarduianekoa, Florentina... ditu gogoan

  • Pedro Agirre Giroa txartuta gerra hasi zenerako

    Pedro Agirre Unanue (1938) Santiago Agirre Unanue (1926) Azpeitia

    Gerra etorri zenerako, giroa oso txartuta zegoen alderdien artean: batak besteari botoak kendu nahi zizkion. Beren aita Nuarbeko alkatea izan zen, karlisten aldekoa.

  • Begona Gabilondo Errepublika garaian, dotrina

    Begoña Gabilondo Etxaniz (1921) Azkoitia

    Elizan eta eskolan ikasten zuten dotrina hasieran. Errepublika garaian, elizako sakristian bakarrik. Ama Birjinaren irudia eta Kristoa kendu egin zituzten eskolatik.

  • Begona Gabilondo Errepublika ondoren, gerra

    Begoña Gabilondo Etxaniz (1921) Azkoitia

    Errepublika garaian, umeak ziren. Gorri-hori-morea jarri zuten han-hemen, eta ikurrinak ere bai. Batzokiak ere orduan jarri ziren. Nazionalak erraz hurreratu ziren, eta Elgoibar inguruan geratu zen frontea. Hildako abertzaleen alde mezarik egiten ez zuten uzten.

  • Ignazia Llodio Bengoa Arrasaten Oreja hil zutenekoa

    Inazia Llodio Bengoa (1917) Arrasate

    Errepublika garaian, Oreja hil zutenekoa gogoratzen du. Egun horretan, goizean, dendak itxi egin zituzten. On Rikardo Azkuagaren ihesaldia kontatzen du. 1934. urte inguruko gertaera da.

  • Elbira Berriotxoa Munoa Abade-etxea eta apaiz abertzaleak

    Elbira Berriotxoa Muñoa (1925) Arrasate

    Errepublika garaian, Arrasateko abade-etxean ikastola zegoen. Arrasaten, hiru abade abertzale hil zituzten. Gero fusilatua izan zen abadeetako batek, On Jose Joakin Arinek, prestatu zuen Elbira jaunartzerako.

  • Karmen Abarrategi Erana Errepublikanoen bandera beharginen autobusean

    Karmen Abarrategi Eraña (1924) Arrasate

    Karmenek gogoan du Aramaioko beharginen autobusa errepublikako bandera handi batekin ikusi izana. Jauregi esaten zioten autobus hari.

  • Karmen Abarrategi Erana Eskolan gurutzea kendu

    Karmen Abarrategi Eraña (1924) Arrasate

    Errepublika garaian, gurutzea kendu zuten Garagartzako eskolan.

  • Karmen Abarrategi Erana Niceto Alcalá-Zamoraren harrerara joan ez

    Karmen Abarrategi Eraña (1924) Soledad Abarrategi Eraña (1932) Arrasate

    Niceto Alcalá-Zamora II. Errepublikako presidentea Arrasatera joan zeneko pasadizoa. Eskola umeak presidenteari harrera egitera joan behar zuten, baina abarrategitarren etxean ondo ikusten ez eta ez zituzten bidali hiru alaba (tartean, Karmen) presidenteari ongietorria ematera. Eskolako beste ume batzuk ere ez ziren joan. Harrera egitera joan ez ziren ume batzuk jolas-ordu gabe zigortu zituzten Garagartzako eskolan.

  • Juli Berezibar Arabaolaza Errepublika etorri zenekoa

    Juli Berezibar Arabaolaza (1916) Arrasate

    Errepublika etorri zenean bandera jarri zutela gogoan du. Eta baita Centro Republicanoko gramolak nola jotzen zuen errepublikanoen himnoa egun osoan.

  • Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria 1934ko matxinada eta tiroketak I

    Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria (1920) Arrasate

    1934ko matxinada. Gizon bat tiroka hasi eta Luisen etxeko leiho ertze batean tiro batek jo zuela kontatzen du. Antza, etxeko teilatutik iraultzaileengandik ihesean zihoan gizon bati zuzenduta zeuden tiroak (Zerrajerako ingeniaria bera). Matxinada hartan, Marcelino Oreja eta Dagoberto Resusta enpresariak hil zituzten. Iluntze aldera iritsi siren Gasteiztik tropak Arrasatera, eta "reboltasoek" ihes egin zuten mendi aldera.

  • Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria 1934ko matxinada eta tiroketak II

    Luis Lopez de Aretxaga Agirregabiria (1920) Arrasate

    1934ko matxinadari buruzko azalpenak. Iraultzaileek preso hartu zituzten Marcelino Oreja, Dagoberto Resusta eta Rikardo Azkoaga 'Casa del Pueblo'n. Gasteizko armako tropak Arrasatera heldu zirenean, iraultzaileek hiru presoak askatu eta atzetik tirokatu zituztela kontatzen du Luisek. Azkoagak ihes egitea lortu zuen.

  • Mari Erezuma Errepublika Bermeon

    Mari Erezuma Elorriaga (1921) Bermeo

    Errepublika sasoian domeka guztietan Bermeora jende asko etortzen zen. Sozialistek frontoian beraien liburuak jartzen zituzten irakurtzeko. Gauetan "guardia de asaltoak" heltzen ziren herrira, eta ahal zen moduan eskapatzen zen jendea. Bera sasoi hartan neskame bezala egon zen eta ez zuen inongo arazorik izan.

  • Mari Erezuma "Mamá, yo quiero ser guardia de asalto, no quiero trabajar porque me canso..." abestia

    Mari Erezuma Elorriaga (1921) Bermeo

    Errepublika sasoian, gauez "guardia de asalto"ak azaltzen zirenean denak joaten ziren etxera korrika. "Guardia de asalto"ei buruz abesten zuten kanta abesten du: "Mamá, yo quiero ser guardia de asalto, no quiero trabajar porque me canso...". Bilbo aldetik etortzen zirela uste du.