Errepresioa

  • patxi-etxeberria Aginagako lehengusuak gerra garaian desagertu

    Patxi Etxeberria Zubiria (1930) Orio

    Gerra garaian, Aginagako aitaren aldeko lehengusu bat eraman egin zuten eta ez zen berriz agertu. Beste lehengusu batekin ere berdin gertatu zen.

  • Niceta Zabala 2 Aita kartzelan eta furgoneta errekisatuta

    Niceta Zabala Zamakona (1937) Berriz

    Aitak gerra hasi zenerako, furgoneta bat zeukan eta errekisatu egin zioten. Aita kartzelan Bilbon egon zen eta negar asko egiten zutela han kontatzen zien aitak, baita norekin egon zen han ere.

  • Niceta Zabala 2 Aitak kartzelatik irten eta Frantziara alde egin behar izan zuenekoa

    Niceta Zabala Zamakona (1937) Berriz

    Aita kartzelatik irten zenean, istripua izan zuen; mutikoren bat harrapatu eta hil egin zela kontatzen du. Horren ondorioz, mehatxua jaso zuen aitak eta alde egin behar izan zuen Frantziara. Gurs-eko kontzentrazio eremuan egon zen. Bost urte zituela ezagutu zuen aita. Bitartean, amak adreiluak eta harea saltzen ibili behar izan zuen.

  • Niceta Zabala 2 Errepresioarengatik, isilik egon beharra

    Niceta Zabala Zamakona (1937) Berriz

    Etxearen azpiko aldea kortatzat hartuta zeukaten tropek. Etxean ez zuten gerrako kontuei buruz berba egiten. Jendearen galderak asmo txarrarekin egindakoak izaten zirela uste izaten zuen bere amak. Radio Paris entzuten egoten ziren etxean, isilean.

  • Jesus Ugartemendia Aita gudari preso harrapatu arte

    Jesus Ugartemendia Learreta (1929) Mundaka

    Gerratean aita euskaldunekin joan zen eta Jesus amarekin eta arreba zaharrenarekin gelditu zen. Faxistak sartu zirenean, beraien aita Santoñan harrapatu eta preso sartu zuten. Deustuko unibertsitatean eta eskolapioetan ere egon zen preso.

  • Jesus Ugartemendia Aita hiru urtez preso

    Jesus Ugartemendia Learreta (1929) Mundaka

    Gerra garaian aita preso izan zuen eta bera bisitatzera falangista arropekin joan zen behin. "Auxilio social"en jan ahal izateko, falangera joan behar izaten zuen-eta. Bere aita Santoñan atxilotu zuten eta handik Bilbora eraman zuten. Gero Espainiako Caceresera eta Burgosera eraman zuten langile-batailoira, etxera bueltatu arte.

  • Gregorio Milikua Aitaren bila etorri zirenekoa

    Gregorio Milikua Isundegi (1926) Berriz

    Gogoan dauka Luisko joan zela aitaren bila, udaletxera joateko. Osaba batek idiak ekarri zituen Mungiatik eta entregatu egin zituzten, eta handik gutxira izan zen.

  • Gregorio Milikua Ibiltzeko eta aita askatzeko baimen eske behin eta berriro udaletxera

    Gregorio Milikua Isundegi (1926) Berriz

    Ibiltzeko baimenaren bila joaten zen Gregorio idazkariarengana. Gehienetan lortzen zuen baina inoiz eman ere ez. Ez zuen inoiz aita eramango zuten susmorik izan. Paper kontuekin udaletxera eta parrokoarengana bueltaka ibili behar izan zuen, aita kartzelan zegoenean.

  • Gregorio Milikua Aitarengana kartzelara

    Gregorio Milikua Isundegi (1926) Berriz

    Aita preso zeukaten andre batzuek (zeintzuk ziren azaltzen du) Gregoriori lagundu egiten zioten Bilbora aitarengana kartzelara joaten zenean. Aitari esnea mandatariarekin eramaten zioten.

  • Gregorio Milikua Aita kartzelara, lanpostuagatik

    Gregorio Milikua Isundegi (1926) Berriz

    Aita kartzelara zergatik eraman zuten azaltzen du; Zaldibarko lanpostuarengatik uste dute. Berak aukera izan zuen aitaren lekuan joateko baina ez zuen nahi izan.

  • Rosario Handikoak, gerran hilak bi alaba eta langile batailoian semea

    Rosario Barrainkua (1925) Berriz

    Maritxu eta Felisa gerran hil ziren, Handikoak. Jose langile batailoian ibili zen; tabakoa erosi eta zigarroak egin eta gero saldu egiten zituela kontatzen du.

  • Rosario Nazionalek jarritako isuna

    Rosario Barrainkua (1925) Berriz

    Nazionalak sartu eta isunak eta atxiloketak hasi ziren. Mila pezetako isuna jarri zieten Ametzukoei eta Handikoei. Garia eta artoa entregatu egin behar izaten zituzten.

  • Rosario Isunak eta atxiloketak

    Rosario Barrainkua (1925) Berriz

    Isunak herriko batzuei ipini zizkieten. Pedro Juan zaharra elkarrizketatzaileetako baten familiakoen etxera joan zen esatera zigorra jasoko zutela. Etxekoek isuna espero zuten, baina etxeko ama eraman zuten atxilotuta. Isuna ere jaso zuten eta ez zuten ordaindu. Zein emakume atxilotu zituzten aipatzen du.

  • Rosario Berriztarrak Saturrarango kartzelan

    Rosario Barrainkua (1925) Berriz

    Berrizko emakumeak Saturrarango kartzelan egon ziren. Bere izebak ez zekien gaztelerarik. Anekdota bat kontatzen du, amama plazan saltzen ibiltzen zenekoa.

  • Rosario Fusilamenduek terrorea eragin zuten

    Rosario Barrainkua (1925) Berriz

    Fusilamenduak gertatu zirenean, jakin egin zuten. Terrorea sentitu zutela dio, beldur itzela.

  • Rosario Zergatik eraman zituzten preso emakumeak

    Rosario Barrainkua (1925) Berriz

    Emakumeak preso zergatik hartu zituzten jakitea erraza ez dela dio. Berak uste du inoiz pentsatu zutena esateagatik izango zela, nazionalak egiten ari zirenarekiko kritikaren bat edo.

  • Jabier Urkijo Gerratik itzuli eta etxerik ez

    Jabier Urkijo Juaristi (1932) Berriz

    Gerratik itzulitakoan, ez zieten etxera sartzen laga, eta baserri batera joan ziren.

  • Jabier Urkijo "Berdugua"ren erruz

    Jabier Urkijo Juaristi (1932) Berriz

    Amak ez zuen aitaren fusilamenduari buruz ezer esaten. "Berdugua" deitzen diotenaren kontrako berbak esaten zituen amak.

  • Jabier Urkijo Aitak herritik alde egin ez, eta fusilatu egin zuten

    Jabier Urkijo Juaristi (1932) Berriz

    Aitak ez zuen herritik alde egin, frankistak sartu zirenean. Haren laneko bikoteak alde egin zuen eta bizirik irten zen.

  • Mari Karmen Rubio Frontera joatera behartuta

    Mari Karmen Rubio Areitioaurtena (1930) Berriz

    Aita gerrarako eraman egin zuten, baita osaba ere. Lehenengo Bilboko kontzentrazio-eremura eraman zituzten eta ondoren frontera. Frantziara pasatu zen eta han koinatuarekin elkartu zen. Bere lehengusu bat ere horrela eraman zuten gerrara.