Borroka

  • Juanito Zelaia Gernikako bonbardaketako pilotuak Urberuagan

    Luisito Zelaia Balenziaga (1925) Markina-Xemein

    Gernikako bonbardaketako abioiak bertatik ikusi zituzten eta bonba-hotsak ere entzuten zituzten. Gasteizera bonben bila zelan joaten ziren ikus zezaketen. Gernikako pilotuak bertan egon ziren gero, Urberuagan eta baita beraien etxean ere.

  • Pedro Iriondo Gerrako erasoak

    Pedro Iriondo Azpiri (1925) Markina-Xemein

    Gerra garaian bizitakoak aipatzen ditu pasarte honetan. Nazionalek Markina hartu zutenean herrian izandako eraso batzuen berri ematen digu.

  • Pedro Iriondo Gerrak suntsitutakoak

    Pedro Iriondo Azpiri (1925) Markina-Xemein

    Bizkaiko hainbat herri apurtu zituzten gerran. Bilbo babesteko eraiki zuten burdinazko gerrikoa zen gutxien erasotu zutena. Bilbon ere bazeuden markinarrak. Etxaniz kapitainari Larruskaingo baserria erre zioten, aginpide asko zuen Etxanizek. Etxe bi erre zituzten.

  • 1148 Markina obusekin erasotu zuten

    Maria Garate Zabala (1910) Markina-Xemein

    Gerra garaian, Markina abertzalea zen eta bi fronteren erdian egon zen. Herrira obusak botatzen zituzten. Horietako batek neska bat zelan hil zuen azaltzen du, etxe barruan zegoela hil zuen eta haren amak aurkitu zuen hilda. Beste gizon bati arbolan sagarrak batzen zegoela hanka harrapatu zioten. Eibartar emakume bat ihesi zihoala hil zuten.

  • Gerra Zibileko kontuak; frontea

    Domingo () Mallabia

    Gerra garaiko kontuak. 1937an Bilbotik Santanderrera eta handik Asturiasera joan ziren. Tifusa pasatu eta Teruelera. Handik Huescara.

  • 99 Gerra garaian jaiotetxera joan-etorria senideak ikustera

    Martzel Garitagoitia Arriaga (1922) Mallabia

    Gerra garaiko kontuak. Frontea Kalamuan egon zen 7 hilabetean. Garai hartan bera Ermuan zegoen. Gernika eta Durangoko bonbardaketak. Baserrikoak ezkutatu egin ziren; eta, 14 urterekin, bera geratu zen baserriaren arduradun. Gerea auzora egin zuen joan-etorria, gurasoak eta familia nola zeuden ikusteko. Tropak; moroak. Orduko pasadizoak.

  • 99 Tropak Mallabitik pasatu, eta aurrera egin zuten

    Martzel Garitagoitia Arriaga (1922) Mallabia

    Tropak pasatu zirenean, non gelditu ziren. Frontea; Bilbon defentsa gogorra. Mallabian bonbak eta tiroak bai, baina soldaduak ez ziren bertan gelditu. Eibartik jende asko joan zen Mallabira ihesi; gehienak kaletarrak.

  • 99 Hegazkin aleman bat Ermuan jausi zeneko pasadizoa

    Martzel Garitagoitia Arriaga (1922) Mallabia

    Gerrako pasadizoak. Durango eta Gernikako bonbardaketak. Hegazkin aleman bat jausi zen Artamendiko sagastian, Ermuan. Pilotuaren inguruko azalpenak.

  • 99 Gerra garaiko kontuak; Errepublikanoen baliabideak

    Martzel Garitagoitia Arriaga (1922) Mallabia

    Zaldibartik Olakuetarako bidean beste hegazkin aleman bat jausi zen. Errepublikaren aldeko tropek ez zuten baliabiderik alemanen eta Francoren tropen aurka egiteko.

  • 99 Bonbardaketak Durangon, Gernikan

    Martzel Garitagoitia Arriaga (1922) Mallabia

    Durango; Gernikako bonbardaketa. Auzoko gizon bat ere Durangon hil zen. Auzoko familia bat Munitibarren hil zen.

  • 99 Errepublikaren aldeko soldaduen baliabideak

    Martzel Garitagoitia Arriaga (1922) Mallabia

    Gorriek antolamendu eta baliabide gutxi zituzten.

  • Mari Karmen Urkidi Arteta, gerra garaian gordeleku garrantzitsua

    Mari Karmen Urkidi Ganboa (1942) Mallabia

    Artetako jaia, maiatzaren 6an. San Inazio eguna. Gerra garaian, babesleku eta ezkutaleku garrantzitsua izan zen Ermuar batzuentzat.

  • 885 Ibarkurutzea nolakoa zen I

    Kontxa Laspiur Zabala (1924) Eibar

    Gerra aurretik Ibarkurutzea nolakoa den kontatzen du. Alondiga zegoen gaur egun Banco Gipuzcoano dagoen eraikinean. Gerra garaian eraikina obretan zegoenez hura izan zen zonaldeko babeslekua. Baltraneko dendan panpinak saltzen zituzten, Franconeko oihal-denda bat ere bazegoen... Rialto zinema geroago egin zen

  • Jose Luis Elkoro Gerra sasoian familia banatuta

    Jose Luis Elkoro Unamuno (1935) Bergara

    Gerra sasoian, Elgeta bonbardatu zuten eta alde egin behar izan zuten etxetik. Familiako kide batzuk amaren jaiotetxea zen Bergarako Aldai baserrira joan ziren eta besteak Lapurdi baserrira. Beraien etxea txikituta geratu zenez, familiaren jatorrikoa zen Mantu etxean bizi izan ziren zenbait urtez. Gero etxe berrira aldatu ziren. 18 urterekin Bergarara joan zen. Bertan ezkondu zen eta bertan bizi izan da ordutik.

  • Gerra ondorengo kontuak; gosea

    Eustakia Etxebarri (1916) Amorebieta-Etxano

    Gerra garaian, bonbardaketak zeudenean non babesten ziren. Gerra amaieran, jateko gutxi zuten eta lur berriak egiten ibiltzen ziren, baratzea egin eta jateko zerbait izateko. Ahizpa batek fabrikan egiten zuen lan eta bera amarekin etxean gelditzen zen, bertako lanak egiten.

  • Gerra garaian Espainiatik ibili zen borrokan

    Pedro Etxebarri (1919) Amorebieta-Etxano

    Gerran nondik ibili zen. Ebron hasi zen borrokan, gero Gandesan eta Tarragonatik Figuerasera heldu arte. Toledoko aurrerapena, Ciudad Realen... 1942an liznetziatu zen eta 1944a arte ibili zen soldadu bezala. Ondoren, baserrira bueltatu zen.

  • Santi Arizmendiarrieta gerra garaian

    Olga Arizmendiarrieta Urriategi (1932) Eibar

    Hornidura komisario izendatu zuten gerra hasi zenean. Eibar hartu zuten egun berean Bilbora bidean zen. Hanka hautsi zuen egun hartan eta ondorioz denbora luzez ibili zen herren. Atxilotu zutenean Duesoko kartzelara eraman zuten. Langileen batailoian behartutako lanak egiten jardun zuen frontean geroago eta, azkenik, Ondarretako kartzelara eraman zuten.

  • Soldadu alemanak Eibarren

    Olga Arizmendiarrieta Urriategi (1932) Eibar

    Nahiz eta Gernika gorriek bonbardatu zutela esaten tematzen ziren garai hartan, soldadu alemanak Eibarren egon zirela baiezta dezakeela dio Olgak. Haur guztiak ibiltzen ziren haien kamioien atzetik, banatzen zituzten txokolate-bonboiak lortzeko asmoz.

  • Gerraren miseriarekin jabetu ez

    Olga Arizmendiarrieta Urriategi (1932) Eibar

    Santi Arizmendiarrietak gerrari buruz gordetzen zituen oroitzapenak ez ziren hain txarrak. Etxetik kanpora pasa zuen denbora gehien eta, behartutako lanak egiten nahiz preso zegoela jaten ematen ziotenez, egoera eskasarekin jabetu ere ez zela egin dio haren alabak. Jasandako hotza izango zen agian oroitzapenik latzena.

  • Felisa Arietaleanizbeaskoa Bonbardaketak Gazetan, Elorrion eta Durangon

    Felisa Arietaleanizbeaskoa Altzerreka (1927) Frantziska Arietaleanizbeaskoa Altzerreka (1929) Elorrio

    Euren etxe ondoan erori zen bonba bat. Pertsona bat hil zuen. "Abioi Baltza"k bonbardatzen zuen. Berrion antiaereoak. Abioiak zetozenean, babeslekura joaten ziren.