Euskara eta politika

  • Arnaldo Bolunburu Sozidadeak Eibarren

    Arnaldo Bolumburu Inza (1933) Eibar

    Soziedadeak Eibarren. Gerra ostian hasi ziren. Lehelengoa, Kerizpia baino lehenago, "Kurdin-Club". Zezenbiden, beste bat egon zen. Ego-Gain; Tariña... Gero ta gehiago. 10 urtean perretxikoak moduan irten ziran. Boom bat izan zan.

  • Mercedes Telleria Hizkuntzaren egoera Francoren garaian

    Mercedes Telleria Izaguirre (1913) Eibar

    Euskararen egoera Francoren garaian. “Hable en Cristiano”. Norbere nortasuna ezin da hain erraz ahaztu. Eibarko euskara, ona. Amandreak euskarazko liburuak zituen. Amaren inguruko kontakizunak (Madrilgo egonaldia...).

  • Zarautz tertulia Ikasketak euskaraz edo gazteleraz egiteko aukera

    Iñaki Murua Arregi (1926) Zarautz

    Gerra aurretik, La Sallera joaten ziren haurren gurasoei seme-alaben ikasketak euskaraz edo gazteleraz egiteko aukera ematen zitzaien.

  • Aintzane Telleria Familia osoak izen euskaldunak

    Aintzane Telleria Madariaga (1931) Bermeo

    Izen euskaldunak izan dituzte familian. Politxeneri "Poliparka" esaten ei zioten mojek. Aintzaneri, berriz, "Gloria". Familiako izenak esaten ditu banan-banan. Horietako bitxiena "Eragone".

  • Aintzane Telleria Aintzane deitzeagatik, egurra

    Aintzane Telleria Madariaga (1931) Bermeo

    Moja Karmelitetan ikasi zuen. Oso diktadoreak ei ziren. "Gloria" deitzen zioten eta ez zuen kasurik egiten, bera Aintzane delako; horregatik, mimenkada ederrak jaso zituen. Ordaintzen zuten ikasleak eta ez zutenak zeuden, eta azken horiek zabaldu behar izaten zuten bekorotza mojen baratzean.

  • Lorea Furundarena Lorea izena

    Lorea Furundarena Kalzakorta (1926) Mutriku

    Lorea izena zergatik jarri zioten azaltzen du. Frankismo denboran, Flora esaten omen zioten.

  • 385 Miren Karmele izenaren inguruko gorabeherak

    Karmele Elola Aranburu (1924) Zarautz

    Beti Karmele izan da, baina eskolan Maria del Carmen deitzen hasi zitzaizkion. Bataioaren inguruko gorabeherak; ez zieten Miren Karmele izena jartzen utzi nahi. Herriko hainbat istorio. Aitona-amonak ez zituen ezagutu.

  • Txomin Garmendia Galarza Bertsolarien gaiak gobernuak jartzen zituen

    Txomin Garmendia Galarza (1934) Berrobi

    Garai batean bertsolaritzan politika asko sartzen zen, eta, hori eragozteko, Espainiako gobernua gaiak jartzen hasi zen. Zigorrik ez diote inoiz jarri, baina larrialdiak pasa ditu abestutakoarengatik. Lazkao Txikirekin gertatutako pasadizoa.

  • 1338 Eskola erdaraz

    Julian Garitano Alberdi (1931) Antzuola

    Eskola handira pasatu zen gero, herriko eskolara. Eskolak erdaraz, eta maisuak ere erdaldunak. Guillermo Jimenez maisua. Maristetan ere ibili zen; han zigorrak jartzen zituzten euskaraz egiteagatik.

  • Arantxa Lasa Maiztegi Berdintasunean hezitakoa

    Arantxa Lasa Maiztegi (1925) Soraluze

    Gurasoek lau seme eta alaba bakarra berdintasunean hasi zituzten. Horregatik jarraitu zuen ikasten Arantxak. Garai hartan neskak etxeko lanetarako prestatzea zen ohitura. Bulego batean hasi zen lanean, eta arratsaldez Eibarko akademia batean ikasten zuen. Lanean eta ikasten jarraitzen zuen.

  • 1320 Eskolan instrukzio militarra

    Joakin Ezpeleta Agirrebengoa (1934) Oñati

    Zurezko fusilak hartuta, instrukzioa irakasten zieten mojek eskolan. Mojetan ez, baina maristek zigortu egiten zituzten euskaraz mintzatzeagatik. Zigorrok azaltzen ditu Joakinek.

  • Esteban elorza Eskolan egurra moztu eta euskarazko liburuak erretzeko agindu guardia zibilak

    Esteban Elorza Aranburu (1928) Hernani

    Eskolan egurra mozten aritzen ziren eskolarako eta maistrarentzat. Hasiera batean euskarazko liburuak erabiltzen zituzten dotrinarako, baina guardia zibilak etorri eta liburu haiek denak erre zituzten. Orduan gaztelaniazko liburuak erabiltzen hasi ziren.

  • 365 Eskolan jasotzen zuten tratu txarra

    Juan Jose Markaide Etxabe (1935) Pako Olazabal Iruretagoiena (1936) Zarautz

    Eskolako "diktadoak". Hirugarren errepasoa elkarri egiten zioten ikasleek eta hutsen bat egonez gero masailekoa eman. Eskolan ematen zieten tratua. Makilarekin jotzen zituzten eskolan esku puntetan.

  • Esteban Garciarena2 Gerra bukatzean, kolegiora

    Esteban Garciarena Belaunzaran (1929) Berastegi

    Gerra bukatu zenean, kolegiora joan zen. Orduan ezin izaten zuten kolegiotik maiz itzuli etxera. Sufritzen ikasi zuen kolegioan.

  • 1556 Marianistetan erdaraz

    Imanol Larrea Aranguren (1934) Donostia

    Marianistetan dena erdaraz, eta ikasle euskaldunen artean ere erdaraz aritzen ziren. Maisu euskaldunik ez, jatorri frantsesekoa zen eskola. Uniformerik ez, baina gorbatarekin. Ez zen Cara al Sol kantatzen; eskola txikian halakoak gehiago, baina asko ere ez.

  • 1339 Eskola egunez eta gauez

    Florentino Lamariano Agirre (1933) Antzuola

    Eskolan sei urterekin hasi zen, nazionaletan. Erdaldunak ziren maisuak. 12 urte arte ibili zen. Cara al Sol kantatzen zuten, eta Koroso aldera joan, eta gerrara jolasten zuten maisuekin. Gaueko eskolan ibili zen, maisuarekin, 14-15 urterekin.

  • 1339 Gaueko eskolak

    Florentino Lamariano Agirre (1933) Antzuola

    Gaueko eskolara baserriko jende asko joaten zen. Eskola partikularrak. Lehenengo eskolan dotrina, gimnasia eta instrukzioa. Irakurtzen ere bai, baina idazten gero ikasi zuen gehiago. Neguan bakarrik izaten ziren, iluntzean ordu pare bat.

  • Rufina Astola Nafarrate Neska-mutilak aparte eskolan

    Rufina Astola Nafarrate (1929) Aramaio

    Eskolara joaterik ez zuenean, gauez etxean jasotzen zuen ordubeteko eskola-partikularra. Neska-mutilek aparte ikasten zuten eskolan. Jolas-orduak ere ezberdinak zituzten. Maisu-maistrak senar-emazteak ziren.

  • Xabier Isasti Maisu berriaren zigorrak

    Xabier Isasti Etxeberria (1928) Donostia

    Don Eugenio, gerra osteko maisuaren kontuak. Astigarragako mutil bati eskatu zion makila ekartzeko, gero harekin astintzeko. Liburuak eskuetan hartuta zigortuta. Hainbat leku ezagutu zituen, batetik bestera ibili zirelako: Mari kalean, Aldamar kalean... Erdaraz ikasten zuten, eta besoa altxatuta kantatu behar.

  • Pedro Illarreta Munibe eskolako oroitzapen onik ez

    Pedro Mari Illarreta Peñagarikano (1937) Donostia

    Eskolan umetan maistra batekin ibili zen, eta gero Antiguako Munibe eskolan, maristekin 14 urte arte. Oroitzapen txarrak ditu: soldadu jantzita ipintzen zituzten, Cara al Sol kantatzen. Dena erdaraz. Zigorrak. Lotu egin zuen behin fraide batek. Jo ere egiten zuten, baita Aieteko apaizak ere. Ama denak borrokan ibiltzen ziren semeen barrabaskeriak zirela eta.