Ihes egin beharra

  • Felix Bilbao Gerran Kastrexana aldera ihesean

    Felix Bilbao (1932) Morga

    Gerra garaian etxetik alde egin behar izan zuten. Aititak oiloak-eta hartu eta denak joan ziren gurdi batean. Aizkora bat hartu eta oilo batzuei kokota ebaki zien. Zamudio aldera joan ziren Kastrexanara heldu aurretik. Kastrexanan, erreka ondoan, egon ziren bi hilabetez. Trenbide azpian babesten ziren, bonbak jausten hasten zirenean. San Ageda ermita ondoan bere osaba bat hil zen. Bilboko Areetan ere egon ziren, kale gorrian lotan.

  • Manuel Goenaga Nazionalak sartzean, itsasotik ihes egiten

    Manuel Goenaga Osa (1923) Mutriku

    Gerra hasi zenean, Mutrikuar askok moilatik ihes egin zuten itsasontzietan. Normalean gauetan ateratzen ziren. Kofradiako kontuak. Soldadu eta milizianoak ere ibiltzen ziren moilan batzuetan. Nazionalak Mutrikura sartu zirenean jende askok alde egin zuen.

  • Txomin Euba Sagastigordia Lemoara ihesi

    Domingo Euba Sagastigordia (1924) Amorebieta-Etxano

    Milizianoek etxe inguruan hogei egun egin ostean, handik alde egiteko agindu zieten Domingo eta etxekoei. Zubiak apurtu zituztenez, ezin ziren bidez inora joan. Lemoara joan ziren.

  • Juanita Olariaga Gerrarengatik ihesi Berangora eta aita kartzelara

    Juanita Olariaga Esturo (1928) Amorebieta-Etxano

    Berangora joan ziren gerra hasi zenean. Aterpetxeak eraikitzen zituzten, bonbardaketetarako. Aitaren anai bat desargertu zen gerran. Aita kartzelan izan zuten bolada batez, gerra garaian. Tximeleta beltzak zorte txarra ematen duela kontatzen du.

  • Mari Tere Areitioaurtena Aita ganaduak hartuta ihesi; itzuleran etxea kaltetuta

    Mari Tere Areitioaurtena Bikandi (1930) Amorebieta-Etxano

    Aitak, behiekin eta gurdiarekin, etxeko jeneroa eta abereak eraman zituen Somorrostroraino, basorik baso. Aita etxera gerturatu zen, abereak ikustera, baina bidali egin zuten handik. Etxeratu zirenean, ez zegoen abereen arrastorik ere; Etxearen gailurra erreta, etxea hutsik eta pintadaz beteta topatu zuten.

  • Elias Euba Gerra hasi eta alde egin behar

    Elias Euba Irakulis (1920) Amorebieta-Etxano

    Gerra hasi zenean, hamabost urte zituen Eliasek. Lehenengo aldiz dantzan egin zuen eguna izan zen. Amamarenera joan zen. Han zegoela bonbardatu zuten Gernika, eta etxea ere mugitu egiten zen. Abereak hartu eta alde egin zuen, hala agindu ziotelako. Lezamaraino bakarrik joan zen.

  • 1426 Etxeko umeak Eskoriatzara babesera

    Joxe Arriaran Aranburu (1926) Arrasate

    Gorriek Arrasate bonbardatzen zutenean, nazionalek herriko plazara ateratzen zituzten preso zituzten gudariak. Joxe eta bere anai-arrebak aitaren baserrira eraman zituzten orduan, Eskoriatzara.

  • 694 Soldaduek Elgoibar guztia hartuta

    Joxepa Aranberri Arostegi (1911) Agustina Arrizabalaga Eibar (1912) Elgoibar

    Soldaduek Elgoibar guztia hartuta izan zuten eta ez zieten uzten hara edo hona pasatzen. Bere senarrari utzi zioten kaletik baserrira pasatzen. Eibarko jendeak Bilbo aldera ihes egin zuen, baina eurak etxean geratu ziren.

  • J A Billar Amona eta ama gerratik ihesi

    Jose Antonio Villar Oiarzabal (1939) Oñati

    Amonak ostatu bat zuen non apopiloak abertzaleak ziren eta gerran. Eibarko senide batek abisatuta jakin zuten mehatxatuta zeudela eta zigortu nahi zituztela bai bera eta bai ama. Ihes egin zuten Oñatitik eta 1938an bueltatu ziren. Amonari ostatua errekisatu zioten.

  • Resu Aizkorreta Gerra garaian Frantzian errefuxiatuta

    Resu Aizkorreta Arruabarrena (1931) Pasaia

    Bost urte zituenean, gerra hasi zen eta ihesi joan ziren. Lekeition eta Bilbon egon ondoren, Frantzian egon ziren, Saint Settienen errefuxiatu kanpaleku batean. Gela handi batean egiten zuten lo, koltxoietan.

  • Resu Aizkorreta Aita Santoñara eraman zuten lanera

    Resu Aizkorreta Arruabarrena (1931) Pasaia

    Bueltan etorri zirenean, arratoiak jan zituztela esaten zieten. Bere familia ez zen politika kontuetan sartzen. Aita Santoñara eraman zuten lanera, mekanikoa zelako; bisitan joaten zitzaien Lekeitiora.

  • Resu Aizkorreta La Habana itsasontzian

    Resu Aizkorreta Arruabarrena (1931) Pasaia

    La Habana barkuan joan ziren, Bilbotik, ama eta bost umeak.

  • Resu Aizkorreta Bueltan Irunen baserrian bi hilabetez

    Resu Aizkorreta Arruabarrena (1931) Pasaia

    13 hilabeten ondoren bueltatu ziren. Aita libre utzi zutenean, Irungo aitonak eskutitza idazteko esan zion, familia bueltatzeko eskatuz. Baserrian egin zituzten bi hilabete. Beren etxean ez zen inor sartu lapurretara, bizilagunak balkoian bandera española ipini zuelako.

  • Niceto Marcano Muguerza Marcanotarren historia

    Niceto Marcano Muguerza (1932) Eibar

    Errepublika aldarrikatu eta urtebetera jaio zen; horregatik jarri zioten Niceto izena. Aita eta Marcanotar guztiak sozialistak ziren. 1934ko urriko iraultzan parte hartu zuten eta gerra garaian jazarpena ezagutu zuten. Valentziara ihes egin behar izan zien aitak. Ondoren Frantziara.

  • Pedro Arrizabalaga "Zozua" Gerra garaian Axpe-Arrazolara; ehiza

    Pedro Arrizabalaga Iriondo (1906) Eibar

    Gerra garaian frontera joan behar zuenez, Axpe-Arrazolako baserri batera ihes egin zuten eta ehizan ibiltzen zen asko. Ehiztari amorratua izan da, eibartar askoren bezala. Nondik ibiltzen zen: Trabakua, Arno, Oiz..

  • Mirentxu Agote Donostia erre zutelakoan, Oriora ihesi

    Mirentxu Agote Aramendi (1933) Donostia

    Gerra hasi zenean oso txikia zen eta ez ditu ondo gogoratzen ordukoak. Bere aita abertzalea zen, alderdian ibilitakoa; hori dela-eta, Orioko senitarteko batzuenera joan ziren. Donostiari su emango ziela uste zuten eta bere gurasoek badaezpada ere etxeko eskriturak hartu zituztela egin zuten alde etxetik. 'Garage Moderno'ri baino ez zioten eman su. Lehenago zaintzak egiten ibili zen bere aita, ez zezaten Donostia erre. Egoera normaltasunera bueltatu zenean, Donostiara etorri ziren.

  • Yatearekin ebakuazioak egiten

    Jesus Arrizabalaga () Mutriku

    Bilbotik yatearekin egin zituzten ebakuazioak. Baionara eraman zituzten Gorlizko ospitaleko gaixoak. Yateak bandera ingelesa zeraman, ordurako Sotak yatea saldua zuelako.

  • Jose Luis Arakistain Gerratik ihesi, Mutrikun bizitzen geratutakoak

    Jose Luis Arakistain Jainaga (1928) Mutriku

    Gerratik ihesi ibili ziren batzuk, Mutrikun bizitzen gelditu ziren.

  • Ramon Irastorza Mugaz beste aldeko senideekin hizketan, Bidasoa ibaian

    Ramon Irastorza Artola (1927) Irun

    Karabineroek erreketeak zirenei utzi egiten zieten mugaz bestaldera zeuden familiakoekin hitz egiten, Faisaien uhartearen parean, Bidasoa ibaian. Gaueko isiltasunean ibaiaren alde batetik bestera hitz egin zitekeen. Ramonek horrela hitz egiten zuen bere anaiarekin.

  • Milagros Magunazelaia Gerran alde egin behar

    Milagros Magunazelaia Amenabar (1927) Otxandio

    Otxandiora frontea sartu zenean, Mañarira joan ziren. Handik Urdulizera eta Berangora egin zuten alde. Bilbo hartu zutenean bueltatu ziren etxera, eta dena hondatuta zegoela ikusi zuten. Bere neba eta amandrea behiarekin joan ziren; hori dela-eta, ez zuten esne faltarik izan, sikiera. Aita sasoi hartan Santoñako kartzelan izan zuten.