Gerran hildakoak eta zauritutakoak

  • Xabier Amuriza Gerran, soldadu bat buru barik korrika

    Xabier Amuriza Sarrionandia (1941) Amorebieta-Etxano

    Behin, aitaginarrebarekin Bizkargiko egunera joan ziren. Aitaginarreba bertako frontean ibilikoa zen eta bertan gizon bat buru barik korrika ikusi zuela kontatu zien.

  • Demetrio Garmendia Sarasola Gerran hildakoak

    Demetrio Garmendia Sarasola (1919) Baliarrain

    Kanoiak, bonbak... arma mota asko erabiltzen ziren, baina ez zuten buruz buruko borrokarik izan. Tolosako bati ur bila joandakoan gertatutakoa kontatzen du. Hainbat lagun hil zitzaizkion.

  • Isidro Mandiola Barinagako asko hil zen frontean

    Isidro Mandiola Solozabal (1924) Markina-Xemein

    Hamazortzi urteko mutilak gerrara eramaten zituzten. Auzoan ere gerrara joandako mutil mordoa hil zen frontean. Ebroko batailan eta Teruelgo frontean hil ziren asko.

  • Petra Goiti Aitak izandako zoriaren beldur

    Petra Goiti Goiti (1929) Mañaria

    Bere aita frontean egon zen gerra zibilean. Otxandion harrapatu zuten eta Mañariko kanposantura ekartzen zituztenez bertako hildakoak, bertara joaten ziren ea aita han zegoen ikusteko; gerora, onik azaldu zen.

  • Jose Luis Bizkarra Gerran hildakoak

    Jose Luis Bizkarra Etxebarria (1930) Mañaria

    Araba aldetik zetorren frontea eta handik hurbil, mordo bat hil ziren, tartean baita Mañaria bertako herritarren bat ere.

  • Jon Ander Zurikarai Zaldibartar bati hanka kendu eta arreba hil

    Jon Ander Zurikarai Atxa-Orbea (1933) Zaldibar

    Pedro Gallastegi zaldibartarrari hanka bat kendu zioten gerran. Abeslari ona izan zen, tenorra. Arreba ere gerra sasoian hil zuten.

  • valentina yeregi Ezkondu eta berehala, senarrak besoa galdu

    Valentina Yeregi Inza (1915) Lasarte-Oria

    Ortuellan hilabete batzuk pasatu zituzten. Lau eguneko baimena eman zioten ezkontzeko, eta besoa galdu zuen handik egun gutxira, Urkiolan. Durangora joan ziren trenez, hura ikustera ospitalera.

  • valentina yeregi Abadiñotik Bilbora; sirenak eta bonbak

    Valentina Yeregi Inza (1915) Lasarte-Oria

    Abadiñotik Bilbora joan ziren. Jende asko zegoen batera, eta handik beste etxe batera eraman zituzten. Bitartean, senarra ospitalean. Bonbardaketak. Sirenak jotzen zuenean, etxe azpira korrika.

  • Patxi Bolano Euskararen eta euskal nortasunaren kontrako giroa

    Patxi Bolaño Olea (1927) Irun

    Alabarekin hasi zen euskararekin kezkatzen. Gerra garaian, ez zen politikaz hitz egiten. Franco onena zela sinetsarazten zieten. Aitari pistola jarri zioten aurrean, erdaraz egiteko. Patxi bizilaguna nola hil zuten azaltzen du.

  • Jose Luis Ardanza Gazetan bonba batek gizona hil

    Jose Luis Ardanza Errasti (1929) Juan Ardanza Errasti (1927) Elorrio

    Bonba batek laurogei urteko gizona hil zuen Gazetan, satsa zabaltzen ari zela.

  • Isidro Valenciaga Altzoan zeukan moja bonbak hil

    Isidro Valenciaga Gacetabeitia (1930) Elorrio

    Umezurtza zenez, mojekin bizi zen Elorrioko ospitalean. Bonbardaketak hasten zirenean, baso batera joaten ziren. Moja batek (Sor Estefanía) altzoan zuen Isidro, eta bonba batek hil zuen hura; berari ez zitzaion ezer gertatu. Ez du mojen oroitzapen onik. Gero, tunelean babesten ziren.

  • Pedro Eriz Bonbardaketak Elorrion

    Pedro Eriz Arbulu (1925) Elorrio

    Obus batek Tetuan tabernako andrea hil zuen; geroago, abioi-bonba batek moja bat. Egun horretako arratsaldean bonbardaketa berriz. Hildakoen izenak.

  • Pedro Eriz 7 karlista fusilatu

    Pedro Eriz Arbulu (1925) Elorrio

    Elorrioko zazpi karlista fusilatu zituzten. Frontean, berak dakienez, 3 gudari hil ziren.

  • Maria Aizpurua Aita erretratutik ezagutu zuen

    Maria Aizpurua Murgoitio (1933) Elorrio

    Aita gerran hil zitzaion berak bi urte zituela. Ama bakarrik gelditu zen. Nahiz eta aitaren akordurik izan ez, ezagutu egin zuen bere erretratua ikusi zuenean.

  • Eusebio Arietaleanizbeaskoa Hildako milizianoaren istorioa

    Eusebio Arietaleanizbeaskoa Agirrezabal (1922) Elorrio

    Memariatik San Agustinera sartu ziren "nazionalak", borrokarik gabe. Hildako miliziano bat lurperatu gabe egon zen luzaroan. Emakume batek lurperatu zuen lehendabizi, eta gero apaiz batek hezurrak atera eta hilerrira eraman zituen.

  • Pilar Inurrigarro Moroek bere senide batzuk hil zituzten Elgetan

    Maria Pilar Iñurrigarro Aranzibia (1934) Elorrio

    Moroak Elgetan sartu zirenean, Pilarren senide ziren senar-emazteak hil zituzten, eta alaba zauritu zuten.

  • Joxe Mari Lertxundi Gerrako injustiziak

    Joxe Mari Lertxundi Zuloaga (1932) Aia

    Gerra garaia gogoan du, hiru urte eta erdi bazituen ere. Orduko oroitzapenak kontatzen ditu: soldaduak, familiaren estutasuna, soldadu zaurituak hil egin zituztela...

  • Bittor Garaigordobil Salaketen ondorioz hildakoak eta kartzelaratuak

    Bittor Garaigordobil Berrizbeitia (1915) Abadiño

    Gerra garaian, ezinikusien ondorioz, kartzelaratu eta hil zituzten hainbat lagun. Auzokoen edo herrikoen arteko salaketa asko egon ziren herri askotan.

  • Xanti eta Anjel Osa Familien egoera gerra garaian; abertzaleak herritik bota

    Angel Osa Arrizabalaga (1922) Xanti Osa Arrizabalaga (1926) Zumaia

    Gerrak ez zituen harrapatu borrokarako adinean, baina hamasei urtekoak jada gerrara joaten ziren. Familiak gazte gabe geratu ziren. Frontean hil ziren auzokoak. Senarrak Bilbo aldera ihes eginda zituzten emakumeak eta umeak herritik bidali egin zituzten, gose handiagoa pasa zezaten. Zumaiarren bizipenak Gernikako bonbardaketan.

  • Jose Antonio Olea Bonbardaketan anaia bi eta aitita hil zituzten

    Jose Antonio Olea Garaita (1930) Durango

    Ez du gogoan bonbardaketan zelan irten zen etxetik. Etxe ondoko arotzerian egon zela gogoratzen du eta goitik jausten zirenak paperak zirela pentsatu zuen; bera mahai azpian ezkutatu zen. "Paper" horiek bere etxeko ezkaratzera (sukaldera) sartu ziren eta bertan hil zituen bere bi anaia eta aitita.